Η Ουκρανία υποστηρίζει ότι κατάφερε να εκτρέψει από την πορεία τους δύο ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς Oreshnik, χρησιμοποιώντας ένα εγχώριο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου αντί συμβατικών αντιβαλλιστικών πυραυλικών αναχαιτιστών. Την υπόθεση αποκαλύπτουν οι New York Times, επικαλούμενοι Ουκρανούς στρατιωτικούς και την εταιρεία που ανέπτυξε το σύστημα Lima Quant.
Σύμφωνα με το αμερικανικό δημοσίευμα, το περιστατικό σημειώθηκε στις 24 Μαΐου 2026, όταν η Ρωσία εκτόξευσε δύο Oreshnik προς την ευρύτερη περιοχή του Κιέβου. Ουκρανοί στρατιωτικοί της μονάδας Night Watch («Νυχτερινή Φρουρά») ανέφεραν ότι, έπειτα από προειδοποίηση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών για επικείμενη εκτόξευση, ενεργοποίησαν το δίκτυο ηλεκτρονικού πολέμου Lima Quant.
Κατά την ουκρανική εκδοχή, ο πρώτος πύραυλος κατέπεσε σε συγκρότημα γκαράζ στην περιοχή της Μπίλα Τσέρκβα, περίπου 80 χιλιόμετρα νότια του Κιέβου, μακριά από οποιονδήποτε σημαντικό στρατιωτικό στόχο. Ο δεύτερος φέρεται να διαλύθηκε κατά την πτήση του, με τα συντρίμμια του να καταλήγουν σε ρωσοκρατούμενη περιοχή του Ντονέτσκ.
Η Μόσχα έδωσε διαφορετική εξήγηση. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε τότε ότι οι επιθέσεις πέτυχαν τους προβλεπόμενους στόχους τους, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε στις 4 Ιουνίου ότι επιλέχθηκαν περιοχές στις οποίες μπορούσαν να παρατηρηθούν τα αποτελέσματα των πληγμάτων. Η τοποθέτηση αυτή δεν συνιστά παραδοχή αποτυχίας, αλλά διαφοροποιείται από την εικόνα μιας επίθεσης εναντίον ιδιαίτερα σημαντικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Το Lima Quant και η παραπλάνηση της δορυφορικής πλοήγησης
Το Lima αναπτύχθηκε από την ουκρανική Cascade Systems σε συνεργασία με τη μονάδα Night Watch. Η εξελιγμένη έκδοση Lima Quant αναπτύχθηκε γύρω από το Κίεβο τον Αύγουστο του 2025, δημιουργώντας ένα δικτυωμένο σύστημα ηλεκτρομαγνητικών παρεμβολών για την αντιμετώπιση ρωσικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροχημάτων.
Η λειτουργία του δεν περιορίζεται στη συμβατική παρεμβολή, δηλαδή στην υποβάθμιση ή διακοπή της λήψης σημάτων δορυφορικής πλοήγησης. Χρησιμοποιεί επίσης τεχνικές spoofing, εκπέμποντας παραπλανητικά σήματα που μπορούν να οδηγήσουν έναν δέκτη GPS σε εσφαλμένο υπολογισμό της θέσης του.
Η ιδιαιτερότητα του συστήματος είναι ότι χρησιμοποιεί ως… ψευδή γεωγραφική θέση τη Λίμα, πρωτεύουσα του Περού. Όπως αναφέρεται, το αποτέλεσμα έγινε αντιληπτό ακόμη και από τους δημοσιογράφους των New York Times, οι οποίοι επισκέφθηκαν τις εγκαταστάσεις του συστήματος κοντά στο Κίεβο και διαπίστωσαν ότι η πλοήγηση του αυτοκινήτου τους εμφάνιζε τη θέση τους στη Νότια Αμερική.
Ανάλογες δυσλειτουργίες έχουν αναφερθεί σε κινητά τηλέφωνα, συστήματα πλοήγησης αυτοκινήτων και έξυπνα ρολόγια στην ουκρανική πρωτεύουσα. Σε μία περίπτωση, εφαρμογή ταξί υπολόγισε διαδρομή επιστροφής μέσω Νότιας Αμερικής και Ατλαντικού, διάρκειας 12.276 λεπτών.
Οι επιπτώσεις αυτές αποδεικνύουν ότι το Lima μπορεί να επηρεάσει τη δορυφορική πλοήγηση στην περιοχή λειτουργίας του. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι μπορεί με την ίδια μέθοδο να εκτρέψει έναν βαλλιστικό πύραυλο που χρησιμοποιεί αδρανειακό σύστημα καθοδήγησης.
Μπορεί ο ηλεκτρονικός πόλεμος να εκτρέψει έναν Oreshnik;
Αυτό είναι και το σημαντικότερο τεχνικό ερώτημα που ανακύπτει από τις ουκρανικές αναφορές. Ο Oreshnik είναι βαλλιστικός πύραυλος με δυνατότητα μεταφοράς πολλαπλών κεφαλών ή οχημάτων επανεισόδου, τα οποία αναπτύσσουν πολυηχητικές ταχύτητες κατά την τελική φάση της πτήσης.
Σε αντίθεση με τα UAV και πολλούς πυραύλους cruise, ένας βαλλιστικός πύραυλος δεν χρειάζεται συνεχή λήψη δορυφορικών σημάτων για να ακολουθήσει την τροχιά του. Τα αδρανειακά συστήματα καθοδήγησης μπορούν να λειτουργούν αυτόνομα, ενώ τυχόν δορυφορικές ενημερώσεις χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της ακρίβειας.
Επομένως, η αποτελεσματικότητα του Lima Quant απέναντι στον Oreshnik θα εξαρτιόταν από το κατά πόσον ο πύραυλος χρησιμοποιεί δορυφορική πλοήγηση σε φάση της πτήσης κατά την οποία μπορεί να επηρεαστεί η καθοδήγησή του. Δεν υπάρχουν δημόσια επιβεβαιωμένα τεχνικά στοιχεία που να αποδεικνύουν τέτοια ευπάθεια του συγκεκριμένου ρωσικού όπλου.
Ακόμη πιο δύσκολο είναι να αποδοθεί η φερόμενη διάλυση του δεύτερου πυραύλου αποκλειστικά σε ηλεκτρονική παρεμβολή. Θα απαιτούνταν στοιχεία για την τροχιά, τη λειτουργία του συστήματος καθοδήγησης και τις συνθήκες της πτήσης, τα οποία δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Η Cascade Systems ισχυρίζεται ότι το Lima εκτρέπει περισσότερους από 30 πυραύλους cruise και 10.000 UAV κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026. Ακόμη πιο εντυπωσιακός είναι ο ισχυρισμός του διοικητή της Night Watch, με το προσωνύμιο «Alchemist», ότι 33 από 62 ρωσικούς αεροεκτοξευόμενους βαλλιστικούς πυραύλους Kinzhal που εισήλθαν στην περιοχή κάλυψης του συστήματος διαλύθηκαν στον αέρα. Οι New York Times επισημαίνουν ότι δεν κατέστη δυνατό να επαληθεύσουν ανεξάρτητα τα στοιχεία αυτά.
Οι αναφορές για τους Oreshnik αποκτούν πρόσθετο ενδιαφέρον επειδή πρόκειται για την τρίτη γνωστή χρήση του συγκεκριμένου όπλου εναντίον της Ουκρανίας, μετά τα πλήγματα στο Ντνίπρο τον Νοέμβριο του 2024 και στην περιοχή του Λβιβ τον Ιανουάριο του 2026. Η Ρωσία έχει παρουσιάσει τον πύραυλο ως όπλο εξαιρετικά δύσκολο στην αναχαίτιση, προβάλλοντας κυρίως την υψηλή ταχύτητα των οχημάτων επανεισόδου.
Εάν επιβεβαιωθεί ότι το Lima Quant επηρέασε πράγματι την καθοδήγηση των δύο Oreshnik, θα πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη στην αντιμετώπιση βαλλιστικών απειλών, καθώς θα αναδείκνυε μια δυνατότητα ηλεκτρονικής εξουδετέρωσης χωρίς την κατανάλωση πανάκριβων αντιβαλλιστικών αναχαιτιστών.
