Μια εικόνα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θύμιζε ταινία επιστημονικής φαντασίας καταγράφηκε στο μέτωπο της Ουκρανίας. Αντί για στρατιώτες, προς τις ρωσικές θέσεις κινήθηκαν δεκάδες οπλισμένα ρομπότ εδάφους, εξοπλισμένα με αντιαρματικά όπλα, αυτόματους εκτοξευτές βομβίδων και εκρηκτικά. Σύμφωνα με βίντεο και αναφορές που δημοσίευσαν αρχικά ρωσικά στρατιωτικά κανάλια, μονάδες του 3ου Σώματος Στρατού της Ουκρανίας πραγματοποίησαν στις 28 Οκτωβρίου μια ασυνήθιστη επίθεση στην περιοχή του Λιμάν, στην ανατολική Ουκρανία, χρησιμοποιώντας 28 μη επανδρωμένα οχήματα εδάφους, χωρίς την άμεση συμμετοχή πεζικού. Εφόσον επιβεβαιωθούν πλήρως τα στοιχεία, πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες καταγεγραμμένες επιθέσεις με αποκλειστική χρήση χερσαίων ρομπότ στον πόλεμο.
Η επίθεση φέρεται να είχε στόχο θέσεις της 20ής ρωσικής Στρατιάς, στην περιοχή όπου επιχειρούν μονάδες της 144ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι Ουκρανοί χρησιμοποίησαν 18 ρομποτικά οχήματα εξοπλισμένα με δύο αντιαρματικούς εκτοξευτές AT4 των 84 χιλιοστών το καθένα, δύο βαρύτερες πλατφόρμες με αμερικανικούς αυτόματους εκτοξευτές βομβίδων Mk 19 των 40 χιλιοστών και οκτώ ρομπότ-καμικάζι γεμάτα εκρηκτικά.
Όλα τα οχήματα ελέγχονταν εξ αποστάσεως, επιτρέποντας στους χειριστές τους να παραμένουν μακριά από τις θέσεις που δέχονταν εχθρικά πυρά. Ο Ισραηλινός στρατιωτικός αναλυτής Ιγκάλ Λεβίν, ο οποίος παρουσίασε τις σχετικές ρωσικές αναφορές, σημείωσε ότι ακόμη και οι Ρώσοι χαρακτήρισαν την επιχείρηση ως τη μεγαλύτερη οπτικά καταγεγραμμένη σύγκρουση με συμμετοχή χερσαίων ρομπότ από την αρχή του πολέμου.
Οι Ρώσοι υποστηρίζουν ότι απέκρουσαν την επίθεση
Το αποτέλεσμα της επιχείρησης παραμένει ασαφές. Ρωσικά στρατιωτικά κανάλια ισχυρίζονται ότι κατάφεραν να σταματήσουν τα ουκρανικά ρομπότ χρησιμοποιώντας FPV drones και εναέρια μη επανδρωμένα αεροσκάφη που έριχναν εκρηκτικά. Δημοσίευσαν μάλιστα βίντεο που, σύμφωνα με τους ίδιους, δείχνουν την καταστροφή ορισμένων από τις ουκρανικές πλατφόρμες. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, το ουκρανικό 3ο Σώμα Στρατού δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως τις λεπτομέρειες της συγκεκριμένης επίθεσης, ούτε υπάρχουν ανεξάρτητα επαληθευμένα στοιχεία για τον αριθμό των ρομπότ που καταστράφηκαν ή για τις απώλειες της ρωσικής πλευράς. Ακόμη όμως και αν η επίθεση δεν πέτυχε τον αντικειμενικό της στόχο, αναδεικνύει μια σημαντική αλλαγή στη διεξαγωγή του πολέμου: ορισμένες από τις πιο επικίνδυνες αποστολές μπορούν πλέον να ανατίθενται σε μηχανές αντί σε ανθρώπους.
Από τη μεταφορά πυρομαχικών στις επιθέσεις χωρίς πεζικό
Η χρήση χερσαίων ρομπότ δεν αποτελεί καινούργια πρακτική για τον ουκρανικό στρατό. Αρχικά, τέτοιες πλατφόρμες χρησιμοποιούνταν κυρίως για τη μεταφορά πυρομαχικών, τροφίμων και εξοπλισμού προς τις πρώτες γραμμές, καθώς και για την απομάκρυνση τραυματιών από περιοχές που βρίσκονταν υπό συνεχή ρωσικά πυρά. Σταδιακά, όμως, οι Ουκρανοί άρχισαν να τους αναθέτουν και επιθετικές αποστολές. Κατά την επιχείρηση «Βιβάλντι» στην περιοχή του Λιμάν, το 3ο Σώμα Στρατού χρησιμοποίησε οπλισμένα ρομπότ για επιθέσεις σε ρωσικές θέσεις, καταστροφή στρατιωτικών εγκαταστάσεων και υποστήριξη της προέλασης του πεζικού.
Ο Μικόλα Ζίνκεβιτς, διοικητής μονάδας χερσαίων ρομποτικών συστημάτων, δήλωσε τον Σεπτέμβριο στη δημόσια ουκρανική τηλεόραση ότι, μέσα σε εννέα μήνες, τα ρομπότ είχαν αναλάβει αποστολές που διαφορετικά θα απαιτούσαν την ανάπτυξη περίπου 6.000 πεζικάριων. Πρόκειται για εκτίμηση του ίδιου του διοικητή και όχι για ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο αριθμό.
Ο πόλεμος αλλάζει: Τα ρομπότ στην πρώτη γραμμή, οι στρατιώτες πίσω από τις οθόνες
Η μαζική χρήση χερσαίων ρομπότ δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά και νέες δυσκολίες. Τα οχήματα μπορούν να προσεγγίζουν εχθρικές θέσεις χωρίς να εκτίθενται άμεσα ανθρώπινες ζωές, όμως κινούνται σχετικά αργά, δυσκολεύονται σε ανώμαλο έδαφος και είναι ευάλωτα στα εχθρικά drones. Επιπλέον, η επικοινωνία με τους χειριστές τους μπορεί να διακοπεί από παρεμβολές ηλεκτρονικού πολέμου, ιδιαίτερα σε περιοχές με πυκνή βλάστηση ή έντονες υψομετρικές διαφορές. Αυτό σημαίνει ότι η αντικατάσταση του πεζικού από ρομπότ δεν είναι ακόμη εφικτή σε όλες τις αποστολές. Ωστόσο, η εξέλιξη είναι ενδεικτική της κατεύθυνσης που ακολουθεί ο σύγχρονος πόλεμος.
Στην Ουκρανία, τα drones έχουν ήδη αλλάξει ριζικά τις αεροπορικές επιχειρήσεις και τη χρήση μικρών επιθετικών ομάδων. Τώρα η ίδια τεχνολογική επανάσταση μεταφέρεται και στο έδαφος. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς ποιος διαθέτει περισσότερα ρομπότ, αλλά ποιος μπορεί να τα χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά, διατηρώντας τον έλεγχο και τον συντονισμό τους μέσα στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες του μετώπου.
