Την πληροφορία που δημοσίευσε πρώτο το Defence Point και αναδημοσίευσε το Israel Defense επιβεβαίωσε το Naval Defence. Ότι διαμορφώνεται σχέδιο διακρατικής συμφωνίας με το Ισραήλ για τη χρηματοδοτική μίσθωση τριών μη επανδρωμένων υποβρυχίων Blue Whale ELI-3325 από το Πολεμικό Ναυτικό.
Το αρχικό ρεπορτάζ αποδίδει την επιλογή στους περιορισμένους οικονομικούς πόρους και αναφέρει ότι εξετάστηκε επίσης αγορά πέντε σκαφών, η οποία θα μπορούσε να υποστηρίξει επιλογή συναρμολόγησης-παραγωγής στην Ελλάδα, με συμμετοχή των Ναυπηγείων Σαλαμίνας και της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας.
Το Πολεμικό Ναυτικό έχει κάθε λόγο να αντιμετωπίσει την προοπτική απόκτησης αυτόνομων υποβρύχιων οχημάτων Blue Whale ως μεγάλη ευκαιρία. Το ισραηλινό σύστημα της Israel Aerospace Industries (IAI), που αναπτύχθηκε από τη θυγατρική της ELTA, συνδυάζει την παρατεταμένη παρουσία κάτω από την επιφάνεια με τη συλλογή πληροφοριών και την αναζήτηση απειλών. Έτσι μπορεί να αποδεσμεύει επανδρωμένα υποβρύχια και πληρώματα για απαιτητικότερες αποστολές.
Η μίσθωση έχει προηγούμενο στην ελληνική προμήθεια των μη επανδρωμένων αεροσκαφών Heron 1, όπως έχει καταγράψει και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Για το Blue Whale, ένα τέτοιο σχήμα θα μπορούσε να επιταχύνει την απόκτηση εμπειρίας και την ένταξη μιας νέας δυνατότητας στον Στόλο. Η αξία της θα φανεί στις ημέρες επιτήρησης που θα προσθέτει και στην ποιότητα των πληροφοριών που θα παραδίδει στους διοικητές.
Ένα μικρό υποβρύχιο με μεγάλο επιχειρησιακό αποτύπωμα
Το Blue Whale έχει μήκος 10,9 μέτρα, διάμετρο 1,12 μέτρα και βάρος 5,5 τόνους. Σύμφωνα με την IAI, η παραμονή σε αποστολή κυμαίνεται μεταξύ 10 και 30 ημερών, ανάλογα με την αποστολή και τη διαμόρφωση των συσσωρευτών. Η επιχειρησιακή ταχύτητα είναι 2–3 κόμβοι και η μέγιστη σε κατάδυση φθάνει τους 7. Μεταφέρεται σε εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών, διευκολύνοντας τη μετακίνηση και την υποστήριξή του από διαφορετικές βάσεις.
Αυτά τα χαρακτηριστικά ταιριάζουν σε ένα σκάφος σχεδιασμένο να περιμένει, να ακούει και να παρατηρεί. Η ηλεκτρική πρόωση, το περιορισμένο μέγεθος και η δυνατότητα παραμονής επί εβδομάδες δημιουργούν τις προϋποθέσεις για διακριτική επιτήρηση παράκτιων περιοχών, στενών και ανοικτής θάλασσας. Η σπονδυλωτή σχεδίαση επιτρέπει προσαρμογή του φορτίου αισθητήρων στο έργο που αναλαμβάνει.
Στην ανθυποβρυχιακή διαμόρφωση, η IAI περιγράφει συνδυασμό πλευρικών συστοιχιών σόναρ και συρόμενης συστοιχίας, με τεχνολογία της ATLAS ELEKTRONIK. Προβλέπεται επίσης συνεργασία με εξωτερικές ενεργές ακουστικές πηγές, ώστε ο πομπός και ο δέκτης να βρίσκονται σε διαφορετικές θέσεις. Στον ναρκοπόλεμο, το σόναρ συνθετικού ανοίγματος παράγει λεπτομερή απεικόνιση του βυθού για αναζήτηση και ταξινόμηση ύποπτων αντικειμένων. Το αποτέλεσμα υποστηρίζει τον σχεδιασμό της εξουδετέρωσής τους από τα κατάλληλα μέσα.
Οι αποστολές που παρουσιάζει η κατασκευάστρια περιλαμβάνουν ακόμη συλλογή ακουστικών πληροφοριών, αναγνώριση και επιτήρηση, επιχειρήσεις στον βυθό και συλλογή ηλεκτρονικών σημάτων για ναυτικές ομάδες, Ειδικές Δυνάμεις και αποβατικές επιχειρήσεις. Στις συμπληρωματικές εφαρμογές εντάσσονται ο εντοπισμός πειρατείας, τρομοκρατικής δραστηριότητας και παράτυπων μεταναστευτικών ροών.
Ο αναπτυσσόμενος ιστός μπορεί να φέρει ραντάρ, ηλεκτροοπτικούς και υπέρυθρους αισθητήρες, εξοπλισμό ηλεκτρονικής επιτήρησης και δορυφορικές επικοινωνίες. Το όχημα επεξεργάζεται δεδομένα επί του σκάφους και, όταν ανέρχεται σε περισκοπικό βάθος με την κεραία εκτός της επιφάνειας του νερού, μπορεί να μεταδίδει πληροφορίες μέσω ασφαλούς ευρυζωνικής ζεύξης. Η περιγραφή λειτουργίας της IAI προβλέπει αναφορά ευρημάτων, λήψη νέων οδηγιών ή συνέχιση της αποστολής βάσει του προγραμματισμού του.
Υπάρχει ήδη και χειροπιαστό διεθνές ορόσημο. Το Γερμανικό Ναυτικό παρέλαβε το πρώτο Blue Whale στις 25 Φεβρουαρίου 2026, μετά από δοκιμές στη Βαλτική. Η Bundeswehr συνδέει την απόκτησή του με την υποβρύχια αναγνώριση, την επιτήρηση πλοίων και την προστασία κρίσιμων υποδομών. Η ελληνική αξιολόγηση μπορεί συνεπώς να στηριχθεί και σε εμπειρία πραγματικών ναυτικών δοκιμών.
Το Αιγαίο μπορεί να αποκτήσει περισσότερα υποβρύχια «αυτιά»
Για την Ελλάδα, το ισχυρότερο επιχείρημα βρίσκεται στη γεωγραφία. Τα νησιωτικά συμπλέγματα, οι θαλάσσιες δίοδοι και οι προσβάσεις σε βάσεις και λιμένες δημιουργούν πολλές ταυτόχρονες ανάγκες επιτήρησης. Ένας προωθημένος υποβρύχιος αισθητήρας θα μπορούσε να παραμένει σε επιλεγμένη περιοχή, συγκεντρώνοντας πληροφορίες που διαφορετικά θα απαιτούσαν τη δέσμευση μεγαλύτερης μονάδας.
Με την κατάλληλη διασύνδεση, μια ένδειξη υποβρύχιας δραστηριότητας από το Blue Whale θα μπορούσε να κατευθύνει φρεγάτες, ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα ή ελληνικά υποβρύχια για περαιτέρω έρευνα και επιβεβαίωση. Έτσι περιορίζεται η αβεβαιότητα για το πού πρέπει να αναζητηθεί ο στόχος. Το όχημα γίνεται ο προωθημένος αισθητήρας μιας ευρύτερης δύναμης, προσθέτοντας χρόνο αντίδρασης εκεί όπου κάθε έγκαιρη προειδοποίηση μετρά.
Η συστηματική συλλογή ακουστικών δεδομένων προσφέρει και μακροπρόθεσμη αξία. Θα μπορούσε να εμπλουτίζει τις ελληνικές βάσεις πληροφοριών για τα χαρακτηριστικά των στόχων και το ακουστικό περιβάλλον διαφορετικών περιοχών. Η σχεδίαση αποστολών, η ανάλυση και η συσχέτιση των ευρημάτων με άλλους αισθητήρες είναι το πεδίο όπου το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να μετατρέψει το νέο υλικό σε δικό του πλεονέκτημα. Η παλαιότερη ανάλυση της ΠΤΗΣΗΣ για το Blue Whale είχε ήδη αναδείξει αυτή την ευκαιρία για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το δημοσίευμα συνδέει επιπλέον την προτεινόμενη απόκτηση με τη διαχείριση των διαθεσιμοτήτων ενόψει του εκσυγχρονισμού μέσης ζωής των τεσσάρων υποβρυχίων Τύπου 214, κλάσης «Παπανικολής». Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αποτελεί αντικείμενο επαφών του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού με τη βιομηχανία.
Η ανάθεση κατάλληλων αποστολών σε αυτόνομα οχήματα, με το χαμηλότερο λειτουργικό κόστος που προβάλλει το ρεπορτάζ, θα έδινε περισσότερη ευελιξία στον Στόλο όσο υποβρύχιά του θα υποβάλλονται διαδοχικά σε εργασίες αναβάθμισης.
Σημαντικό πεδίο είναι και η προετοιμασία επιχειρήσεων. Ένα Blue Whale θα μπορούσε να επιτηρεί θαλάσσιες προσβάσεις, να αναζητά νάρκες και να συγκεντρώνει πληροφορίες πριν από την άφιξη μιας ναυτικής δύναμης. Για Ειδικές Δυνάμεις ή αποβατικά τμήματα, η έγκαιρη γνώση της περιοχής μειώνει την αβεβαιότητα προτού εκτεθεί προσωπικό. Εδώ η αυτονομία αποκτά άμεσο ανθρώπινο και επιχειρησιακό αντίκρισμα.
Η Κύπρος και η Ανατολική Μεσόγειος δίνουν μεγαλύτερο βάθος στην ευκαιρία
Στην Ανατολική Μεσόγειο οι αποστάσεις αυξάνονται και η ανάγκη παραμονής αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Στον ευρύτερο χώρο Κρήτης–Κύπρου, η παρατεταμένη συλλογή πληροφοριών θα μπορούσε να στηρίζει την παρουσία φίλιων δυνάμεων και την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. Για την Κυπριακή Δημοκρατία, ανάλογη δυνατότητα θα προσέφερε πρόσθετη προειδοποίηση γύρω από ναυτικές εγκαταστάσεις, προσβάσεις σε λιμένες και περιοχές ενεργειακού ενδιαφέροντος.
Μια προοπτική ελληνοκυπριακής αξιοποίησης θα μπορούσε να περιλαμβάνει κοινή εκπαίδευση, διαδικασίες ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμό με πλοία και αεροσκάφη. Έτσι η πληροφορία από έναν υποβρύχιο αισθητήρα θα αποκτούσε αποδέκτη που μπορεί να διερευνήσει το συμβάν και να αντιδράσει. Για δύο χώρες με εκτεταμένα θαλάσσια συμφέροντα, η διατήρηση μιας τέτοιας αλυσίδας έχει στρατηγική σημασία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προστασία υποθαλάσσιων υποδομών. Σε κατάλληλα βάθη, επαναλαμβανόμενες αποτυπώσεις θα μπορούσαν να καταγράφουν την κατάσταση τμημάτων καλωδίων και αγωγών και να αναδεικνύουν μεταβολές που απαιτούν έλεγχο. Παράλληλα, η επιτήρηση των προσβάσεων και των σημείων προσαιγιάλωσης θα ενίσχυε την προστασία τους εκεί όπου η θαλάσσια δραστηριότητα συγκεντρώνεται κοντά στην ακτή.
Ο σχεδιασμός χρειάζεται να αξιοποιεί τις πραγματικές δυνατότητες του οχήματος. Η IAI αναφέρει επιχειρήσεις με παθητική συστοιχία σε βάθος έως 300 μέτρα. Συνεπώς, στην Ανατολική Μεσόγειο το Blue Whale έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως αισθητήρας στη θαλάσσια στήλη και σε παράκτιες ζώνες, ενώ η επιθεώρηση υποδομών στα πολύ βαθύτερα τμήματα του βυθού απαιτεί εξειδικευμένα μέσα. Αυτή η κατανομή έργου επιτρέπει να σχεδιαστεί αποτελεσματική προστασία με συμπληρωματικά συστήματα.
Το αποτρεπτικό αποτέλεσμα προκύπτει…
Η συνέχεια στο Naval Defence
