Σε δεκαετή συμφωνία-πλαίσιο για την παραγωγή τουλάχιστον 850 μαχητικών F-35 Lightning II για τις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις κατέληξαν το Πεντάγωνο και η Lockheed Martin, επιδιώκοντας να εξασφαλίσουν σταθερό ρυθμό παραγωγής, χαμηλότερο κόστος και καλύτερη υποστήριξη του στόλου.
Η συμφωνία, που ανακοινώθηκε χθες 22 Οκτωβρίου, σηματοδοτεί επίσης μια προσπάθεια μετάβασης από τις διαδοχικές συμβάσεις περιορισμένης διάρκειας σε έναν πιο σταθερό, μακροχρόνιο προγραμματισμό. Η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά ότι οι μεγαλύτερες ποσότητες παραγγελιών και η δυνατότητα έγκαιρης προμήθειας υλικών θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν εξοικονόμηση αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων στη διάρκεια ζωής του προγράμματος.
Το νέο πλαίσιο καλύπτει τις Παρτίδες παραγωγής Lots 21 έως 30 και προβλέπει την προμήθεια τουλάχιστον 850 αεροσκαφών για τις ΗΠΑ, δηλαδή κατά μέσο όρο 85 ετησίως. Περιλαμβάνει επίσης αρχικά ανταλλακτικά, συλλογές τροποποιήσεων και εργασίες υποστήριξης για την επόμενη δεκαετία.
Δεν αφορά σε εξαγωγικές παραγγελίες, υφιστάμενες (συμβασιοποιημένες ή μη), που προστίθενται στις παραγγελίες των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Η Lockheed Martin σχεδιάζει να διατηρήσει τον συνολικό ρυθμό παραγωγής έως τα 156 F-35 ετησίως, συμπεριλαμβανομένων των αεροσκαφών που προορίζονται για ξένους χρήστες.
Να θυμίσουμε ότι οι Παρτίδες 18 και 19 για 296 αεροσκάφη, έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί τον Σεπτέμβριο του 2025 και υλοποιούνται με παραδόσεις που θα διαρκέσουν έως το 2028.
Η Παρτίδα 20 βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση εδώ και καιρό, ενώ αναμενόταν να ενταχθεί στο πλαίσιο των πολυετών συμβολαίων (multi-year contracts), κάτι όμως που δεν επιτεύχθηκε τελικά, μετά τη χθεσινή ανακοίνωση. Αυτό πιθανότατα οφείλεται στην προσπάθεια να μην υπάρξουν καθυστερήσεις για την Παρτίδα 20 και τελικά δεν επηρεάζει σημαντικά το κόστος της τελευταίας που αναμένεται να κινηθεί στο ίδιο επίπεδο με αυτό της συμφωνίας.
Στην Παρτίδα 20 αναμένεται να συμβασιοποιηθούν τα 20 ελληνικά F-35. Σημειώνεται ότι για αυτή την παρτίδα, στο πλαίσιο μιας κυλιόμενης διαδικασίας, έχουν ήδη ανατεθεί συμβάσεις προκαταβολικών προμηθειών, δηλαδή για long lead υλικά και εξαρτήματα. Αυτές όμως διαφέρουν από την οριστικοποίηση της συνολικής σύμβασης παραγωγής της παρτίδας.
Σε αντάλλαγμα για τη δεκαετή συμφωνία και τη μεγαλύτερη προβλεψιμότητα των παραγγελιών, η Lockheed Martin δεσμεύεται να χρηματοδοτήσει με τουλάχιστον 7 δισ. δολάρια από δικούς της πόρους επενδύσεις που θα υποστηρίξουν το πρόγραμμα. Αυτές αφορούν την παραγωγική ικανότητα, την εφοδιαστική αλυσίδα και τις υποδομές τεχνικής υποστήριξης, με στόχο τον περιορισμό των καθυστερήσεων και τη βελτίωση της διαθεσιμότητας των αεροσκαφών.
Προς το παρόν δεν έχει ανακοινωθεί η συνολική αξία της συμφωνίας ούτε το κόστος ανά αεροσκάφος. Οι όροι, οι τιμές και το χρονοδιάγραμμα παραδόσεων θα καθοριστούν στις τελικές συμβάσεις, εφόσον εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες εγκρίσεις του Κογκρέσου.
Η προβλεπόμενη αμερικανική προμήθεια 85 F-35 ετησίως συμπίπτει με το αίτημα του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027 και είναι σημαντικά υψηλότερη από τα 47 αεροσκάφη που χρηματοδοτήθηκαν για το 2026. Ωστόσο, η υλοποίηση του δεκαετούς σχεδίου εξαρτάται από τις μελλοντικές πιστώσεις, καθώς το Κογκρέσο διατηρεί τον έλεγχο της χρηματοδότησης.
Στόχος και η επιχειρησιακή διαθεσιμότητα
Η συμφωνία δεν αφορά μόνο την αγορά νέων μαχητικών, αλλά επιχειρεί να αντιμετωπίσει και ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα του προγράμματος F-35: τη χαμηλή επιχειρησιακή διαθεσιμότητα του υπάρχοντος στόλου.
Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής Ελεγκτικής Υπηρεσίας (GAO), το ποσοστό των F-35 που ήταν διαθέσιμα για την εκτέλεση τουλάχιστον μίας από τις προβλεπόμενες αποστολές τους μειώθηκε από 67% το οικονομικό έτος 2021 σε 44% το 2025. Ακόμη χαμηλότερο ήταν το ποσοστό πλήρους επιχειρησιακής διαθεσιμότητας, δηλαδή των αεροσκαφών που μπορούσαν να εκτελέσουν το σύνολο των αποστολών τους, το οποίο υποχώρησε από 38% σε 25% την ίδια περίοδο.
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το πρόγραμμα στη συντήρηση, στην επάρκεια ανταλλακτικών και στην υποστήριξη ενός συνεχώς διευρυνόμενου διεθνούς στόλου. Η Lockheed Martin υποστηρίζει ότι οι σταθερές πολυετείς παραγγελίες θα επιτρέψουν στους προμηθευτές να αυξήσουν τα αποθέματα κρίσιμων εξαρτημάτων και να περιορίσουν τους χρόνους αναμονής.
Η νέα προσέγγιση εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια του Πενταγώνου να
Σύμφωνα με τη Lockheed Martin, το δεκαετές πρόγραμμα αναμένεται να υποστηρίξει περίπου 317.000 θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ και να συνεισφέρει οικονομική δραστηριότητα ύψους 79 δισ. δολαρίων ετησίως.
Για τους διεθνείς χρήστες του F-35, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, η σημασία της συμφωνίας βρίσκεται κυρίως στη σταθεροποίηση της παραγωγικής βάσης και της εφοδιαστικής αλυσίδας.
