Καλημέρα σας, αγαπημένοι μου αναγνώστες. Τρίτη σήμερα, βάλτε καφέ και καθίστε. Εκτός από όσα σας είπα χθες για τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, έχουμε κι άλλα. Γιατί όσο προχωράω την ιστορία, τόσο αναρωτιέμαι τι ακριβώς γνωρίζουν στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Και, κυρίως, τι σκοπεύουν να κάνουν με όσα γνωρίζουν.

Σήμερα θα πάμε στο κεντρικό κτίριο παραγωγής του Αιγίου και στις στατικές μελέτες του. Μετά θα δούμε πώς μια εταιρεία που ψάχνει ανθρώπους κατάφερε να χάσει και τους δύο γενικούς διευθυντές της. Κάτι δεν πάει καλά εδώ. Και φοβάμαι πως έχουμε περάσει προ πολλού το στάδιο στο οποίο αρκεί μια ανακοίνωση περί αναγέννησης για να αλλάξουμε κουβέντα.

Το κτίριο είχε κριθεί ακατάλληλο

Μιλώντας για το Αίγιο, οι πληροφορίες μου λένε ότι το κεντρικό κτίριο παραγωγής είχε κριθεί ακατάλληλο για παραγωγική χρήση, έπειτα από μελέτες της τοπικής πολεοδομίας, πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και ιδιωτών μελετητών. Η προηγούμενη διοίκηση, όπως μαθαίνω, είχε λάβει ομόφωνη απόφαση να σταματήσει η χρήση του, για την ασφάλεια των εργαζομένων.

Η απαγόρευση χρήσης είχε γίνει γνωστή ήδη το 2021. Οι εργαζόμενοι απασχολούνταν σε άλλους χώρους του συγκροτήματος. Το πρόβλημα αφορά την κεντρική αίθουσα παραγωγής, δηλαδή έναν χώρο από τον οποίο εξαρτάται το τι μπορεί να κάνει η μονάδα και με ποιον εξοπλισμό.

Πολύ σωστά είχε προηγηθεί η ασφάλεια. Όποιος μπαίνει το πρωί για δουλειά πρέπει να επιστρέφει το απόγευμα σπίτι του. Από εκεί και πέρα, όμως, πρέπει κάποτε να αποφασίσεις πού θα γίνεται η παραγωγή. Το ημερολόγιο προχωράει, ακόμη κι όταν το εργοστάσιο περιμένει.

Για την είσοδο χρειαζόταν απόφαση

Μιλώντας για το τι γνώριζαν, τον Ιανουάριο του 2025 το διοικητικό συμβούλιο ενέκρινε συγκεκριμένες άδειες εισόδου στο κτίριο παραγωγής και την εκκίνηση μελετών στατικής επάρκειας. Άδειες για όσους θα έκαναν τεχνικές εργασίες, απογραφή ή μεταφορά μηχανημάτων.

Επομένως, η σημερινή διοίκηση γνώριζε την κατάσταση. Το θέμα είχε περάσει από το ίδιο το διοικητικό συμβούλιο. Όταν χρειάζεται τέτοια απόφαση για να μπουν μηχανικοί και τεχνίτες, δύσκολα αντιμετωπίζεις το κτιριακό ως μια μικρή εκκρεμότητα που θα τη βρει ο επόμενος.

Και ο επόμενος, στην προκειμένη περίπτωση, θα κληθεί να βάλει χρήματα. Θα ήθελα να ξέρω τι ακριβώς του παρουσιάζουμε ότι παραλαμβάνει.

Οι παλιότερες μελέτες δεν έφταναν;

Μιλώντας για τις μελέτες, εδώ υπάρχει κάτι ακόμη. Μαθαίνω ότι στατικές μελέτες είχαν γίνει και στο παρελθόν, με μικρότερο κόστος. Και ότι η παλιότερη μελέτη συμφωνεί με το πόρισμα της πολεοδομίας για την κατάσταση του κτιρίου. Άρα υπήρχε ήδη τεχνική δουλειά πάνω στο πρόβλημα.

Τον Ιούλιο του 2025 ανατέθηκε νέος έλεγχος στατικής επάρκειας του υφιστάμενου κτιρίου παραγωγής, έναντι 57.600 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Μια ανάσα από τις 60.000. Γιατί χρειαζόταν άλλη μελέτη; Τι πρόσθετο θα εξέταζε σε σχέση με τις προηγούμενες, που μαθαίνω ότι κόστισαν λιγότερο;

Η διοίκηση μπορεί να εξηγήσει ποιο ερώτημα είχε μείνει αναπάντητο και γιατί χρειαζόταν αυτή η δαπάνη. Αυτό θέλω να ακούσω. Γιατί, αν έχουν προηγηθεί μελέτες και τα συμπεράσματά τους συγκλίνουν, η επόμενη κίνηση χρειάζεται συγκεκριμένο λόγο. Αλλιώς θα καταλήξουμε να γνωρίζουμε κάθε εκατοστό του κτιρίου, χωρίς να μπορούμε να παράγουμε μέσα του ούτε ένα κομμάτι.

Και τι βγήκε από τον νεότερο έλεγχο; Επιβεβαίωσε τα προηγούμενα ευρήματα ή προέκυψε κάτι που αλλάζει τη λύση; Ποια απόφαση ακολούθησε; Γιατί το ζητούμενο είναι πότε θα αποκτήσουμε κατάλληλο χώρο παραγωγής. Στις μελέτες, πάντως, παραγωγή έχουμε.

Η επισκευή έβγαινε ασύμφορη

Μιλώντας για τη λύση, οι πληροφορίες μου λένε ότι είχε εξεταστεί η ανακαίνιση του κτιρίου εκ βάθρων. Ο λογαριασμός ήταν τόσο μεγάλος, ώστε η αποκατάσταση κρίθηκε ασύμφορη. Γι’ αυτό είχε προκριθεί εδώ και χρόνια η κατεδάφιση και η κατασκευή νέου μεταλλικού βιομηχανικού κτιρίου.

Αν αυτή η εκτίμηση εξακολουθεί να ισχύει, η επένδυση πρέπει να υπολογιστεί πάνω σε αυτή τη βάση. Θα χρειαστείς καινούργιο κτίριο, με το αντίστοιχο κόστος και τον χρόνο κατασκευής του. Τα μηχανήματα πρέπει κάπου να μπουν, και μάλιστα κάπου όπου θα επιτρέπεται να δουλέψουν.

Αν ο νεότερος στατικός έλεγχος οδήγησε σε διαφορετικό συμπέρασμα, να το μάθουμε. Αν επιβεβαίωσε την ανάγκη αντικατάστασης, τι περιμένουμε; Πόσα χρόνια χρειάζεται μια εταιρεία για να περάσει από το «αυτό δεν χρησιμοποιείται» στο «εδώ θα χτίσουμε το καινούργιο»;

Το ΛΕΓΚΟ είχε τουλάχιστον μια λογική

Μιλώντας για το καινούργιο, η πρόταση που μου περιγράφουν αφορούσε μεταλλικό βιομηχανικό κτίριο που θα μπορούσε να μεγαλώνει τμηματικά. Ανάλογα με τις ανάγκες και τα διαθέσιμα χρήματα, θα προστίθενταν επιπλέον τμήματα. Κάτι σαν ΛΕΓΚΟ, για να το πούμε στη γλώσσα του ΚαΨιΜί.

Είχε μια λογική αυτή η σκέψη. Να ξεκινήσει η παραγωγή σε κατάλληλο χώρο και η μονάδα να μπορεί να επεκταθεί όταν αυξηθούν οι δουλειές. Την προηγούμενη μελέτη τη διαβάζεις, κρίνεις αν παραμένει κατάλληλη και προχωράς. Η αλλαγή διοίκησης δεν μηδενίζει το ημερολόγιο.

Οι εργαζόμενοι, άλλωστε, έχουν ακούσει αρκετές φορές τι θα γίνει στο Αίγιο. Κάποια στιγμή θα ήθελαν να δουν και το εργοτάξιο. Οι κορδέλες μπορούν να περιμένουν μέχρι να υπάρχει κάτι πίσω τους.

Τι ακριβώς μαθαίνει ο επενδυτής;

Μιλώντας για εκείνον που θα επενδύσει, η νεότερη πρόσκληση περιγράφει διαθέσιμο χώρο στο Αίγιο για νέο βιομηχανικό κτίριο, το οποίο θα υποδεχθεί τον εξοπλισμό από τον Υμηττό. Ωραία. Παίρνει όμως ο ενδιαφερόμενος πλήρη εικόνα και για το υφιστάμενο κτίριο παραγωγής;

Του δίνονται όλες οι στατικές μελέτες και οι αποφάσεις που αφορούν την απαγόρευση χρήσης; Γνωρίζει τι είχε προκύψει από τη σύγκριση επισκευής και κατεδάφισης; Έχει μπροστά του όσα χρειάζεται για να υπολογίσει τη δαπάνη που αναλαμβάνει;

Αυτά πρέπει να τα ξέρει είτε εμφανιστεί ένας υποψήφιος είτε δέκα. Η αναφορά σε χώρο για νέο κτίριο πρέπει να συνοδεύεται από καθαρή εικόνα για το τι μπορεί να αξιοποιηθεί από τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις. Διαφορετικά, πώς θα συγκρίνεις σοβαρά τις προτάσεις και πώς θα ξέρεις ότι ο άλλος έχει υπολογίσει σωστά την επένδυση;

Θέλω να ακούσω από τη διοίκηση ότι όλα αυτά έχουν γνωστοποιηθεί. Γιατί το κτίριο θα βρίσκεται εκεί και μετά την επιλογή συνεταίρου. Όσα κι αν υπογράψεις στο μεταξύ, δεν αποκτά στατική επάρκεια με την υπογραφή.

Στη γόμωση θέλαμε μεγάλο παίκτη

Μιλώντας για συνέταιρο, στη γόμωση στο Λαύριο επιλέχθηκε ο ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚ ΓΚΡΟΥΠ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πυρομαχικών μέσου και μεγάλου διαμετρήματος στην Ευρώπη. Εκεί θέλαμε έναν όμιλο που να μπορεί να σηκώσει μεγάλη δουλειά. Και σωστά.

Τώρα στο Αίγιο τι ακριβώς αναζητούμε; Τον όσο το δυνατόν μικρότερο επενδυτή; Με όσα σας έγραψα χθες για το χαμήλωμα των απαιτήσεων συμμετοχής, αυτή είναι μια απορία που παραμένει. Ειδικά όταν ο συνέταιρος μπορεί να χρειαστεί να χρηματοδοτήσει και καινούργιες εγκαταστάσεις.

Ένας μεγάλος παίκτης μπορεί να αντέξει το διάστημα από την κατασκευή μέχρι τις πρώτες παραδόσεις. Εκεί θέλεις οικονομική πλάτη και παραγωγική εμπειρία. Αν καταλήξουμε να χωράμε τον επενδυτή στις απαιτήσεις, αντί να ψάχνουμε ποιος μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του εργοστασίου, θα έχουμε κάνει πάλι τον κύκλο ανάποδα.

Δύο στα δύο

Μιλώντας για τους ανθρώπους που θα τα κάνουν όλα αυτά, έμαθα ότι τα ΕΑΣ έχουν μεγάλη λειψανδρία και μέσο όρο ηλικίας εργαζομένων κοντά στα 59 με 60 χρόνια. Σε τέτοια κατάσταση, λογικά θα προσπαθούσες να κρατήσεις όσους ξέρουν τη δουλειά και να προλάβουν να τη μάθουν στους επόμενους.

Κι όμως, οι πληροφορίες που έχω λένε ότι ο γενικός διευθυντής οικονομικών απολύθηκε και ο γενικός διευθυντής του αμυντικού τομέα παραιτήθηκε. Δύο στα δύο, λοιπόν. Ο ένας με απόλυση, ο άλλος με παραίτηση. Τέτοια επίδοση, μέσα σε εταιρεία που της λείπει προσωπικό, θα έπρεπε τουλάχιστον να έχει προκαλέσει μερικά τηλεφωνήματα από τη Μεσογείων.

Μιλάμε για τους δύο γενικούς διευθυντές. Από εκείνους που περιμένεις να σηκώσουν τις συμφωνίες και να ξέρουν τι μπορεί να κάνει η εταιρεία. Πώς γίνεται να φεύγουν και οι δύο και εμείς να συνεχίζουμε σαν να άλλαξε απλώς η βάρδια στην πύλη;

Η καταγγελία για τις υπογραφές

Μιλώντας για τον γενικό διευθυντή οικονομικών, η καταγγελία που μου μεταφέρθηκε είναι συγκεκριμένη. Ότι ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος τον πίεζε να βάλει την υπογραφή του σε διαγωνισμούς που η πηγή μου αναφέρει πως θα τοὺς λέγαμε και ίσως «στημένους». Και ότι, όταν ο Διευθυντής αντέδρασε, ακολούθησε η απόλυσή του. Πρόκειται για καταγγελία που παραμένει προς διασταύρωση αν και αυτή δεν βλέπω να αργεί.

Ποιοι ήταν οι λόγοι της απόλυσης; Είχαν προηγηθεί αντιρρήσεις του οικονομικού διευθυντή για διαγωνισμούς και, αν ναι, πώς αντιμετωπίστηκαν; Τι γνώριζε το διοικητικό συμβούλιο όταν πάρθηκε η απόφαση;

Εδώ χρειάζονται απαντήσεις για τη συγκεκριμένη υπόθεση. Η υπογραφή σε έναν διαγωνισμό συνοδεύεται από ευθύνη. Αν ένας οικονομικός διευθυντής διαφωνεί, η διαφωνία του πρέπει να εξετάζεται. Για όσα καταγγέλλονται περιμένω εξηγήσεις, γιατί το πράγμα είναι πολύ σοβαρό για να το προσπεράσουμε με μια ευχή για καλή συνέχεια στον αποχωρήσαντα.

Παραιτείσαι στα 60, λίγο πριν τη σύνταξη;

Μιλώντας για τον γενικό διευθυντή του αμυντικού τομέα, μαθαίνω ότι παραιτήθηκε στα 60 του, λίγο πριν από τη σύνταξη, αφού η σχέση του με τη διοίκηση είχε φτάσει σε ρήξη. Έχετε ακούσει συχνά γενικό διευθυντή σε εταιρεία του Δημοσίου να παραιτείται σε αυτή τη φάση της ζωής του;

Τι πρέπει να έχει προηγηθεί για να επιλέξει ένας άνθρωπος να φύγει τότε; Είχε φτάσει η συνεργασία σε σημείο που θεωρούσε προτιμότερο να αποχωρήσει; Αυτή η παραίτηση αξίζει κάτι περισσότερο από έναν αριθμό πρωτοκόλλου και την υπογραφή εκείνου που την παρέλαβε.

Και αμέσως μετά, όπως πληροφορούμαι, προσελήφθη ο άνθρωπος στην ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΑ, την κοινοπραξία με τους Τσέχους. Εκεί έκριναν ότι είναι χρησιμος, δεν έπρεπε να λείπει από την προσπάθεια και τον χρειάζονται. Στη μητρική πώς έφτασαν να τον χάσουν; Θα είχε ενδιαφέρον να ακούσουμε την εξήγηση όσων διοικούν τα ΕΑΣ για αυτή την εξέλιξη.

Αλήθεια, το υπουργείο τα ξέρει αυτά;

Μιλώντας για τη Μεσογείων, η πολιτική ηγεσία έχει ενημερωθεί για όσα καταγγέλλονται γύρω από την απόλυση του οικονομικού διευθυντή; Έχει ασχοληθεί με τους λόγους της παραίτησης του άλλου γενικού διευθυντή; Έχει ζητήσει να ακούσει και τους ίδιους τους ανθρώπους που έφυγαν;

Γιατί, αν η ενημέρωση περιορίζεται σε όσα παρουσιάζει η διοίκηση για τον εαυτό της, φοβάμαι ότι θα δυσκολευτούμε λίγο να εντοπίσουμε προβλήματα. Συνήθως στις παρουσιάσεις όλα πηγαίνουν περίφημα. Οι άνθρωποι που αποχωρούν μπορεί να έχουν και κάτι διαφορετικό να πουν. Και κάτι μου λέει ότι έχουν…

Εδώ έχουμε μια αμυντική βιομηχανία που αναζητεί επενδυτή, ετοιμάζεται να μεταφέρει παραγωγή και πρέπει να κρατήσει όρθια τη λειτουργία της. Μέσα σε αυτά χάνει και τους δύο γενικούς διευθυντές. Το υπουργείο θεωρεί ότι όλα βαίνουν καλώς; Αν ναι, να μας το πει, να ξέρουμε ότι η ανησυχία είναι αποκλειστικά δικό μας κουσούρι.

Πάντως, για το θέμα των γενικών διευθυντών έρχονται περισσότερες αποκαλύψεις. Και θα επανέλθω. Αυτή η ιστορία έχει συνέχεια.

Κάπου άλλαξε η πορεία

Μιλώντας για το πού θέλαμε να πάμε, από όσα γνωρίζω για τον σχεδιασμό του 2020, η κυβέρνηση και το ΓΕΕΘΑ επιδίωκαν να ενισχυθεί ο παραγωγικός ρόλος των ΕΑΣ. Να μπορεί η εταιρεία να καλύπτει περισσότερες ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της.

Η δική μου εικόνα είναι ότι εδώ και κάνα δυο χρόνια η πορεία απομακρύνεται από εκείνον τον στόχο. Και η σημερινή διοίκηση πρέπει να κριθεί για το πού οδηγεί την εταιρεία. Το υπουργείο, αντίστοιχα, πρέπει να εξηγήσει πώς ασκεί την εποπτεία του.

Γιατί έτσι όπως πάμε, πάμε κατά διαόλου. Σε μια εποχή που η Ευρώπη ψάχνει παραγωγή πυρομαχικών, εμείς συζητάμε ακόμη πού θα στεγάσουμε τη δική μας. Και οι άνθρωποι που θα μπορούσαν να βοηθήσουν να προχωρήσει η δουλειά φεύγουν, ενώ η εταιρεία κάνει απευθείας αναθέσεις και όλα καλά. Η διεθνής ζήτηση δεν θα περιμένει να λυθούν τα δικά μας.

Έχουμε και τα αποθέματα

Μιλώντας για τη συνέχεια, υπάρχει και το θέμα των αποθεμάτων. Οι πληροφορίες μου μιλούν για σχεδιαζόμενη διάθεση υλικών και περιμένω περισσότερα. Θέλω να δω τι προετοιμάζεται, με ποια αποτίμηση και ποιο όφελος για τα ΕΑΣ, έχοντας υπόψη ότι έχουν προηγηθεί εργασίες απογραφής και αποτίμησης.

Θα τα πούμε και αύριο γι’ αυτά. Για το Λαύριο επίσης έχουμε ξεχωριστή συνέχεια, γιατί και εκεί χρειάζονται απαντήσεις. Εγώ προς το παρόν βάζω τη ΡΑΦΑΕΛ να δουλέψει. Αυτή, ευτυχώς, παράγει.