Η πραγματική μαχητική αξία ενός στόλου κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από τα όπλα που μπορεί να εξαπολύσει, από την εμβέλειά τους, την αντοχή τους στα αντίμετρα και κυρίως από τον αριθμό των διαθέσιμων βλημάτων. Ένα σύγχρονο πλοίο με περιορισμένο φόρτο πυραύλων μπορεί να εξαντλήσει γρήγορα τις δυνατότητές του, ενώ μια παλαιότερη μονάδα με επαρκές απόθεμα αντιπλοϊκών όπλων εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή.
Στην περίπτωση του ΠΝ, η πραγματική εικόνα παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί, καθώς τα αποθέματα των πυραύλων μας, δεν δημοσιοποιούνται. Γνωρίζουμε τις πλατφόρμες, τους εκτοξευτές, αρκετές από τις συμβάσεις αγοράς και τις βολές που έχουν πραγματοποιηθεί, αλλά δεν ξέρουμε πόσα βλήματα παραμένουν διαθέσιμα, πόσα έχουν ανακατασκευαστεί και πόσα παλαιότερα όπλα έχουν διατηρηθεί ως εφεδρεία. Παρ’ όλα αυτά, από τα δημόσια στοιχεία και κάποιες επιχειρησιακές παραδοχές μπορεί να σχηματιστεί μια αρκετά καθαρή εικόνα.
Έτσι μια αποτίμηση μπορεί να χωριστεί σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη είναι ο αριθμός των κανίστρων εκτόξευσης που υπάρχουν σήμερα σε ενεργά πλοία. Η δεύτερη είναι το συνολικό απόθεμα πυραύλων που εκτιμάται ότι βρίσκεται στη διάθεση του ΠΝ.
Οι Harpoon παραμένουν η βάση των αντιπλοϊκών μας βλήματων
Ο πύραυλος επιφανείας-επιφανείας Harpoon συνεχίζει να είναι το θεμέλιο της αντιπλοϊκής ισχύος του ΠΝ. Αρχικά οι τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ 200ΗΝ φέρουν από οκτώ πυραύλους και δίνουν συνολικά 32 θέσεις με RGM-84G Harpoon Block 1G.
Στη συνέχεια οι οκτώ ενεργές φρεγάτες τύπου S/Kortenaer μπορούν να φέρουν από οκτώ πυραύλους. Με την παραδοχή πλήρους φόρτου, η κλάση προσθέτει άλλους 64 Harpoon. Σύμφωνα με το Military Balance 2026, οι ελληνικές Kortenaer χρησιμοποιούν RGM-84C Harpoon Block 1B και RGM-84G Harpoon Block 1G. Όμως η σύνθεση του φόρτου μπορεί να διαφοροποιείται από πλοίο σε πλοίο, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των βλημάτων, την κατάσταση συντήρησης και την αποστολή.
Στις φρεγάτες προστίθενται οι έξι ενεργές παλαιότερες πυραυλάκατοι τύπου Combattante III. Η σημερινή δύναμη επισήμως αποτελείται από τέσσερις Combattante IIIA, τις Λάσκος, Μπλέσσας, Μυκόνιος και Τρουπάκης, καθώς και δύο Combattante IIIB, τις Ντεγιάννης και Σταράκης (αν και δεν είναι βέβαιο πως όλα τα σκάφη είναι εν δράσει). Κάθε μία από τις έξι ΤΠΚ φέρει τέσσερις Harpoon, επομένως προστίθενται 24 θέσεις εκτόξευσης. Το Military Balance 2026 σημειώνει πως τα συγκεκριμένα σκάφη φέρουν το μοντέλο RGM-84C Block 1B.
Οπότε η συνολική δύναμη των πλοίων επιφανείας φτάνει τους 120 Harpoon, από τους οποίους οι 32 αντιστοιχούν στις ΜΕΚΟ 200ΗΝ, οι 64 στις Kortenaer και οι 24 στις έξι Combattante III.
Ο αριθμός αυτός βασίζεται στην παραδοχή ότι το ΠΝ διαθέτει αρκετά λειτουργικά βλήματα για πλήρη φόρτο όλων των συγκεκριμένων πλοίων. Η μακρόχρονη χρήση του Harpoon και η μεταφορά εκτοξευτών και βλημάτων από αποσυρόμενα σε ενεργά πλοία ενισχύουν αυτή την εκτίμηση.
Οι εκδόσεις RGM-84C, RGM-84G και UGM-84C
Η οικογένεια βλημάτων Harpoon χρησιμοποιεί διαφορετικό πρώτο γράμμα ανάλογα με την πλατφόρμα εκτόξευσης. Η ονομασία RGM αφορά το βλήμα που εκτοξεύεται από πλοίο επιφανείας ή από επίγεια διάταξη με επιταχυντή εκτόξευσης. Η ονομασία UGM αφορά την υποβρυχίως εκτοξευόμενη έκδοση, η οποία τοποθετείται μέσα σε ειδική στεγανή κάψουλα και εκτοξεύεται από τορπιλοσωλήνα. Η ονομασία AGM χρησιμοποιείται για τις αεροπορικά εκτοξευόμενες εκδόσεις.
Το γράμμα που ακολουθεί τον αριθμό 84 υποδεικνύει συγκεκριμένη έκδοση και επίπεδο εξέλιξης. Αυτό σημαίνει ότι RGM-84C και UGM-84C δεν είναι διαφορετικές γενιές του πυραύλου. Είναι η έκδοση C, δηλαδή ο Block 1B, προσαρμοσμένη αντίστοιχα για εκτόξευση από πλοίο και υποβρύχιο.
Ο RGM-84C Harpoon Block 1B εισήλθε σε υπηρεσία στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Σε αντίθεση με την πρώτη έκδοση του όόλου, η οποία μπορούσε να εκτελέσει έναν τελικό ελιγμό ανόδου και κατάδυσης πάνω στον στόχο, ο Block 1B ακολουθεί χαμηλή πτήση πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (sea skimming) μέχρι την πρόσκρουση.
Ο πύραυλος χρησιμοποιεί αδρανειακή καθοδήγηση στην ενδιάμεση φάση και ενεργοποιεί τον ενεργό ερευνητή ραντάρ στην τελική προσέγγιση. Μετά την εκτόξευση λειτουργεί αυτόνομα, χωρίς να απαιτεί συνεχή καθοδήγηση από το πλοίο.
Η απουσία του τελικού ελιγμού ανόδου κρατά τον RGM-84C χαμηλά πάνω από τη θάλασσα και μειώνει τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης του στόχου. Πρόκειται, όμως, για τεχνολογία σχεδιασμένη πριν από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Ο ερευνητής, η υπολογιστική ισχύς και οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου του Block 1B είναι σαφώς παλαιότερες από εκείνες των σύγχρονων αντιπλοϊκών πυραύλων.
Ο RGM-84G Harpoon Block 1G αποτελεί νεότερη εξέλιξη της οικογένειας και προήλθε από αναβάθμιση βλημάτων Block 1C. Διαθέτει βελτιωμένη αντοχή στα ηλεκτρονικά αντίμετρα και δυνατότητα επανάληψης της αναζήτησης ή της προσβολής, όταν ο αρχικός στόχος δεν εντοπιστεί ή χαθεί από τον ερευνητή.
Η δυνατότητα αυτή είναι σημαντική σε περιβάλλον με ισχυρές παρεμβολές, δολώματα ή πυκνή ναυτική κίνηση. Ο RGM-84G είναι επομένως ποιοτικά ανώτερος από τον RGM-84C, χωρίς να φτάνει στις δυνατότητες των σημερινών πυραύλων νέας γενιάς.
Οι πρώιμες εκδόσεις του Harpoon έχουν μήκος περίπου 4,6 μέτρα μαζί με τον επιταχυντή, διάμετρο 343 χιλιοστά και συνολικό βάρος εκτόξευσης περίπου 680 έως 690 κιλά. Η πολεμική κεφαλή έχει βάρος περίπου 221 έως 227 κιλά, ενώ η ταχύτητα παραμένει υψηλή υποηχητική.
Ο RGM-84C Block 1B εκτιμάται ότι έχει εμβέλεια περίπου 90 έως 110 χιλιομέτρων, ανάλογα με το προφίλ πτήσης και τις συνθήκες. Ο RGM-84G Block 1G, ως εξέλιξη της οικογένειας Block 1C, μπορεί να φτάσει ή να ξεπεράσει τα 120 χιλιόμετρα.
Πάντως η μεγάλη πολεμική κεφαλή παραμένει σημαντικό πλεονέκτημα του όπλου. Ένας Harpoon που θα περάσει την άμυνα του στόχου μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρές ζημιές σε φρεγάτα, κορβέτα, αποβατικό ή βοηθητικό πλοίο, προκαλώντας πυρκαγιές, πλημμύρα, απώλεια αισθητήρων και ακινητοποίηση ακόμη και αν δεν επιτύχει άμεση βύθιση.
Η υποβρύχια δύναμη των UGM-84C
Το Military Balance 2026 σημειώνει πως τα υποβρύχια μας Νηρέας, Ωκεανός και τα τέσσερα Type 214 κλάσης Παπανικολής. διαθέτουν δυνατότητα εξαπόλυσης Sub-Harpoon, συγκεκριμένα το μοντέλο UGM-84C Block 1B. Αυτό χρησιμοποιεί την ίδια πολεμική κεφαλή, τον ίδιο κινητήρα και την ίδια τερματική καθοδήγηση με τον RGM-84C. Η βασική διαφορά βρίσκεται στη διαδικασία εκτόξευσης. Το βλήμα τοποθετείται σε ειδική στεγανή κάψουλα, εξέρχεται από τον τορπιλοσωλήνα και ανεβαίνει προς την επιφάνεια. Μετά την έξοδο από το νερό, η κάψουλα απορρίπτεται, ενεργοποιείται ο επιταχυντής και ο πύραυλος περνά σε πτήση χαμηλού υψομέτρου και ενεργοποιεί τον ερευνητή ραντάρ στην τελική φάση.
Η εκτόξευση ενός Sub-Harpoon προσφέρει στο υποβρύχιο τη δυνατότητα να προσβάλει πλοίο σε απόσταση πολύ μεγαλύτερη από την τυπική ακτίνα μιας τορπιλικής εμπλοκής. Όμως, η έξοδος της κάψουλας και η έναυση του πυραύλου πάνω από την επιφάνεια δημιουργούν ορατά ίχνη, τα οποία μπορούν να προδώσουν κατά προσέγγιση την θέση του υποβρυχίου.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η χρήση του όπλου σε μια κλειστή και έντονα επιτηρούμενη θάλασσα όπως το Αιγαίο απαιτεί προσεκτική επιλογή της στιγμής και της θέσης εκτόξευσης. Η επιχειρησιακή λογική και οι περιορισμοί του UGM-84 έχουν αναλυθεί σε παλαιότερη παρουσίαση του υποβρυχιακού οπλοστασίου του ΠΝ.
Για το ελληνικό Ναυτικό δεν γνωρίζουμε πόσα βλήματα είναι λειτουργικά, πόσα έχουν επαναπιστοποιηθεί και πόσα μπορεί να μεταφέρει κάθε υποβρύχιο σε μια συγκεκριμένη αποστολή. Τα υποβρύχια διαθέτουν κοινό χώρο για τορπίλες και πυραύλους και ο πραγματικός φόρτος καθορίζεται από την αποστολή, την απειλή και τη διαθεσιμότητα των όπλων. Για τον λόγο αυτό, οι UGM-84C δεν προστίθενται στον υπολογισμό μας. Πάντως ακόμη και ένας περιορισμένος αριθμός αυξάνει σημαντικά την αβεβαιότητα του αντιπάλου.
Exocet, το όπλο των Ρουσσέν και των FDI
Οι επτά ΤΠΚ κλάσης Ρουσσέν, γνωστές ως Super Vita, είναι τα ισχυρότερα μικρά πλοία επιφανείας του ΠΝ. Κάθε μία φέρει οκτώ αντιπλοϊκούς Exocet MM40, με αποτέλεσμα ο πλήρης φόρτος της κλάσης να ανέρχεται σε 56 βλήματα.
Οι Ρουσσέν συνδυάζουν μικρό σχετικά ίχνος, υψηλή ταχύτητα, σύστημα μάχης TACTICOS, τρισδιάστατο ραντάρ και ισχυρή αυτοπροστασία με RAM. Για το μέγεθός τους διαθέτουν εξαιρετικά μεγάλη ισχύ πυρός και μπορούν να αξιοποιήσουν το νησιωτικό ανάγλυφο για απόκρυψη και αιφνιδιασμό. Οι δυνατότητες και οι προοπτικές εκσυγχρονισμού τους έχουν αναλυθεί σε σχετική παρουσίαση του προγράμματος αναβάθμισης τους.
Οι πρώτες Ρουσσέν διαθέτουν Exocet MM40 Block 2 και Block 3, ενώ οι δύο τελευταίες, οι Καραθανάσης και Βλαχάκος, φέρουν τους νεότερους MM40 Block 3C. Η παραγγελία 16 Exocet MM40 Block 3C καλύπτει ακριβώς έναν πλήρη φόρτο για τις δύο τελευταίες.
Ο Exocet MM40 Block 2 έχει εμβέλεια περίπου 70 χιλιομέτρων, ενεργό ερευνητή ραντάρ, αδρανειακή ναυτιλία, προφίλ sea skimming και πολεμική κεφαλή περίπου 165 κιλών. Παρά την ηλικία του, παραμένει ιδιαίτερα επικίνδυνος στις αποστάσεις του Αιγαίου, ειδικά όταν εκτοξεύεται από ΤΠΚ που μπορούν να αξιοποιήσουν νησιά, ακτές και βραχονησίδες για απόκρυψη.
Ο Exocet MM40 Block 3 αύξησε σημαντικά την εμβέλεια και εισήγαγε δορυφορική υποβοήθηση, σύνθετο σχεδιασμό διαδρομής και δυνατότητα προσβολής σταθερών στόχων στην ξηρά. Ο νεότερος Exocet MM40 Block 3C προχωρά ακόμη περισσότερο, με εμβέλεια της τάξης των 200 έως 250 χιλιομέτρων, νέο ψηφιακό ενεργό ερευνητή στη ζώνη J, βελτιωμένη επιλεκτικότητα στόχων και ενισχυμένη αντοχή σε ηλεκτρονικά αντίμετρα.
Ο Block 3C έχει βάρος περίπου 530 κιλά, μήκος 4,7 μέτρα και διάμετρο 350 χιλιοστά. Μπορεί να προγραμματιστεί να ακολουθήσει σύνθετη πορεία με ενδιάμεσα σημεία αλλαγής κατεύθυνσης και να συμμετάσχει σε συγχρονισμένη επίθεση πολλών βλημάτων από διαφορετικές κατευθύνσεις. Πρόκειται για το ποιοτικότερο αντιπλοϊκό όπλο που διαθέτει σήμερα το ΠΝ σε μονάδες επιφανείας.
Κάθε FDI HN κλάσης Κίμων θα φέρει οκτώ Exocet MM40 Block 3C. Σήμερα, μόνο η φρεγάτα Κίμων βρίσκεται σε υπηρεσία στο ΠΝ. Η Νέαρχος προγραμματίζεται να παραδοθεί τον Οκτώβριο του 2026, ενώ η Φορμίων ακολουθεί έως το τέλος του ίδιου έτους. Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή επιχειρησιακή δύναμη των FDI HN είναι οκτώ Exocet.
Με βάση την εκτίμηση ότι για την πρώτη τριάδα αγοράστηκε φόρτος Χ1,2, το απόθεμα αντιστοιχεί σε περίπου 29 Exocet MM40 Block 3C. Πρόκειται για 24 βλήματα ώστε να φορτωθούν πλήρως οι τρεις φρεγάτες και περίπου πέντε ως απόθεμα. Όσι για την τέταρτη FDI HN, τη Θεμιστοκλής έχει παραγγελθεί, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί αντίστοιχη αγορά νέων Exocet. Οπότε τα βλήματα που έχουν παραγγελθεί υπολείπονται από τα 32 που θα απαιτούνταν για να φορτωθούν ταυτόχρονα τέσσερις FDI HN, ενώ δεν θα υπάρχει κανένα απόθεμα.
Επομένως, χρειάζεται νέα παραγγελία βλημάτων, τουλάχιστον οκτώ για τη Θεμιστοκλής αλλά στην πράξη περισσότερων, ώστε να υπάρχει απόθεμα τόσο για τις FDI και τις Ρουσσέν.
Οι παλιοί MM38 και οι Penguin των ΤΠΚ
Οι αντιπλοϊκοί Exocet MM38 έχουν αποσυρθεί εδώ και χρόνια από τις πυραυλακάτους του ΠΝ, χωρίς όμως να έχει ανακοινωθεί επίσημα η καταστροφή ή η οριστική διάθεση σε τρίτο. Αρκετοί πύραυλοι χρησιμοποιήθηκαν σε εκπαιδευτικές βολές, ενώ είναι πιθανό κάποιο απόθεμα, ακόμη και τυπικά ληγμένο, να έχει διατηρηθεί στις αποθήκες.
Οπότε δεν μπορεί να αποκλειστεί η διατήρηση ορισμένων MM38 για κάποια επιχειρησιακή «έκπληξη», είτε από παλαιότερη ναυτική πλατφόρμα είτε από κάποια εποχούμενη διάταξη εκτόξευσης στην ξηρά. Δεν υπάρχει όμως επιβεβαίωση για μια τέτοια δυνατότητα και συνεπώς οι MM38 δεν προσμετρώνται στην επιχειρησιακή δύναμη του ΠΝ.
Να αναφέρουμε εδώ πως υπάρχει η φήμη ότι οι MM38, ακόμη και όταν είχαν υπερβεί κατά πολύ το προβλεπόμενο όριο ζωής τους, απέδιδαν κανονικά στις ασκήσεις. Ο MM38 έχει εμβέλεια περίπου 40 χιλιομέτρων, βάρος 735 κιλών και πολεμική κεφαλή 165 κιλών. Χρησιμοποιεί αδρανειακή καθοδήγηση στην πορεία και ενεργό ερευνητή ραντάρ στην τελική φάση. Παρά την ηλικία του, παραμένει πύραυλος fire and forget, καθώς μετά την εκτόξευση δεν απαιτεί συνεχή καθοδήγηση από την πλατφόρμα.
Παρόμοια αβεβαιότητα υπάρχει για τους Penguin που χρησιμοποιούνταν από τις παλαιότερες Combattante IIIB. Τα βλήματα έχουν λήξει και δεν γνωρίζουμε τι έχει συμβεί με το απόθεμα, αν έχει καταστραφεί, αν έχει αποθηκευτεί ή αν μέρος του υλικού παραμένει διαθέσιμο.
Οι Penguin και οι Hellfire των ελικοπτέρων
Το ΠΝ είχε αγοράσει μικρό αριθμό Penguin Mk2 Mod 7 για τα πρώτα επτά ελικόπτερα S-70B6 Aegean Hawk, όπου ήταν η κύρια οργανική δυνατότητα αντιπλοϊκής κρούσης τους. Ο αριθμός όμως ήταν μικρός και η σημερινή κατάστασή τους δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Ο Penguin Mk2 Mod 7 έχει βάρος 385 κιλά, μήκος περίπου 3 μέτρα, πολεμική κεφαλή περίπου 120 κιλών και εμβέλεια μεγαλύτερη από 30 χιλιόμετρα. Χρησιμοποιεί προγραμματισμένη πτήση και παθητικό υπέρυθρο ερευνητή στην τελική φάση. Η παθητική καθοδήγηση περιορίζει την προειδοποίηση που λαμβάνει ο στόχος, καθώς το βλήμα δεν χρησιμοποιεί ενεργό ραντάρ για την τελική αναζήτηση.
Τα τρία τελευταία S-70B Aegean Hawk και τα νεότερα MH-60R Romeo μπορούν να φέρουν AGM-114 Hellfire. Ο πύραυλος έχει βάρος περίπου 45 κιλών, εμβέλεια 8 χιλιομέτρων και ημιενεργή καθοδήγηση λέιζερ. Είναι κατάλληλος για ταχύπλοα, περιπολικά, αποβατικά σκάφη και άλλους μικρούς στόχους επιφανείας.
Ο αριθμός των Hellfire που έχει προμηθευτεί το ΠΝ παραμένει άγνωστος. Η κύρια αποστολή των Aegean Hawk και των MH-60R Romeo παραμένει ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος. Οι Penguin και οι Hellfire παρέχουν μια χρήσιμη δευτερεύουσα δυνατότητα κρούσης, η οποία επιτρέπει την προσβολή μικρών στόχων χωρίς να καταναλώνεται ένας πολύ βαρύτερος Harpoon ή Exocet.
Η εικόνα συγκεντρωτικά
Σήμερα, με μία μόνο FDI HN σε υπηρεσία, η πρώτη ομοβροντία των ενεργών μονάδων επιφανείας διαμορφώνεται ως εξής:
Όταν παραληφθούν και οι 3 ακόμη FDI θα έχουν αποσυρθεί 3 Kortenaer, οπότε ο συνολικός αριθμός θέσεων εκτόξευσης δεν αλλάζει, εφόσον βέβαια οι όποιες Kortenaer παραμείνουν θα συνεχίσουν να φέρουν αντιπλοϊκά βλήματα.
Το συνολικό εκτιμώμενο απόθεμα για τα πλοία επιφανείας είναι μεγαλύτερο από τη ομοβροντία, επειδή έχουν ήδη αγοραστεί βλήματα για τις δύο επόμενες FDI HN.
Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι το ΠΝ θα συγκεντρώσει όλα τα πλοία και θα εξαπολύσει ταυτόχρονα κάθε διαθέσιμο βλήμα. Δείχνουν, όμως, το μέγιστο θεωρητικό μέγεθος της ομοβροντίας του αντιπλοϊκού οπλοστασίου.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά των όπλων
Τι σημαίνουν όλα αυτά επιχειρησιακά
Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι το ΠΝ διαθέτει σημαντικό αριθμητικό βάθος σε αντιπλοϊκά όπλα. Οι 120 Harpoon των φρεγατών και των παλαιότερων ΤΠΚ δημιουργούν μια μεγάλη δυνατότητα κορεσμού. Οι πύραυλοι είναι παλαιότερης τεχνολογίας, όμως μια μαζική επίθεση από διαφορετικές πλατφόρμες και κατευθύνσεις παραμένει δύσκολο πρόβλημα για οποιοδήποτε σύστημα αεράμυνας πλοίου.
Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι το απόθεμα είναι ανομοιογενές. Οι…
