Η κυβέρνηση Τραμπ όπως φαίνεται έχει αποφασίσει να εγκρίνει -παρά τις αντιρρήσεις του Κογκρέσου- την πώληση κάπου 80 κινητήρων General Electric F110-GE-129 στην Τουρκία, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων. Αυτοί προορίζονται για τις πρώτες παρτίδες παραγωγής του εγχώριου μαχητικού πέμπτης γενιάς Kaan. Η απόφαση, που αναμένεται να οριστικοποιηθεί τις επόμενες ημέρες αποτελεί σημαντική στήριξη στο τουρκικό πρόγραμμα και έρχεται λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο. H πληροφορία αυτή έρχεται να “δέσει” με τις χθεσινές δηλώσεις Τραμπ ότι θέλει να “προσφέρει ένα δώρο” στον Ερντογάν.
Το δικινητήριο Kaan, που αναπτύσσει η Turkish Aerospace Industries (TAI), πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση το Φεβρουάριο του 2024 και προγραμματίζεται να αντικαταστήσει σταδιακά τα F-16 της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Οι κινητήρες F110 θα εξοπλίσουν τα αρχικά μπλοκ παραγωγής (Block 10 και Block 20), ενώ η Τουρκία αναπτύσσει παράλληλα τον εγχώριο κινητήρα TF35000.
Ο Αμερικανός βουλευτής Gregory Meeks (Δημοκρατικός από την Νέα Υόρκη), που είναι επικεφαλής της μειοψηφίας στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, εξέδωσε αυστηρή ανακοίνωση καταδικάζοντας την παράκαμψη του Κογκρέσου στο όλο θέμα:
«Χθες το βράδυ, η κυβέρνηση με ενημέρωσε ότι θα παρακάμψει για ακόμη μια φορά την κοινοβουλευτική διαδικασία για πώληση αμυντικού υλικού αξίας πάνω από 700 εκατομμύρια δολάρια στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, σε άλλο ένα, βαθιά ανησυχητικό, δείγμα της περιφρόνησης της προς την εποπτική αρμοδιότητα του Κογκρέσου.
Στην προκειμένη περίπτωση, το Υπουργείο Εξωτερικών ούτε καν επιχείρησε να δικαιολογήσει την απόφασή του. Δεν επικαλέστηκε καμία έκτακτη εξουσία, δεν παρουσίασε γραπτή αιτιολόγηση και για μήνες αρνήθηκε να καταβάλει μια καλή την πίστη προσπάθεια, να με ενημερώσει για τις επιπτώσεις της πώλησης στις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας, ειδικά για τη συνεχιζόμενη κατοχή του ρωσικού συστήματος S-400 από την Τουρκία και για άλλους προβληματισμούς για την περιφερειακή ασφάλεια. Απλώς ενημέρωσε το γραφείο μου ότι θα προχωρήσει άμεσα με την επίσημη ειδοποίηση της πώλησης.
Αυτά τα υλικά δεν θα παραδοθούν για χρόνια, και η κυβέρνηση αγνόησε επανειλημμένα επίμονες αιτήσεις για πληροφορίες και διευκρινίσεις σχετικά με βασικές πτυχές της αμερικανικής πολιτικής. Δεν μπορεί να υπάρχει δικαιολογία ότι αυτό ήταν κάτι επείγον ή αναπόφευκτο. Αυτή ήταν μια συνειδητή επιλογή να αποκλείσει το Κογκρέσο και να αντιμετωπίσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο ως ενόχληση, που πρέπει να παραμεριστεί».
Η νέα πώληση που ετοιμάζεται, βασίζεται βέβαια σε μακροχρόνια συνεργασία ΗΠΑ και Τουρκίας. Η τουρκική TEI (TUSAŞ Engine Industries), θυγατρική της TAI, έχει συμφωνία παραγωγής και συναρμολόγησης κινητήρων F110 με τη General Electric εδώ και δεκαετίες. Η TEI έχει συναρμολογήσει και κατασκευάσει σημαντικό αριθμό εξαρτημάτων και κινητήρων για τον στόλο των περίπου 240 F-16 της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας, που χρησιμοποιούν τις εκδόσεις F110-GE-100 και F110-GE-129. Επιπλέον, η TEI αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές εξαρτημάτων F110 και έχει επεκτείνει τις δυνατότητες της σε υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής (MRO) των συγκεκριμένων κινητήρων, όχι μόνο για την Τουρκία, αλλά και για άλλες χώρες όπως το Μπαχρέιν και η Σαουδική Αραβία.
Για το ίδιο το πρόγραμμα Kaan, η Τουρκία έχει ήδη παραλάβει δέκα κινητήρες F110-GE-129E για τα πρωτότυπα του τύπου. Οι διαπραγματεύσεις για επιπλέον 80 κινητήρες, που γίνονται από το 2024 είχαν καθυστερήσει λόγω των κυρώσεων που σχετίζονται με το S-400, ενώ η πώληση όπως φαίνεται θα γίνει απευθείας με εμπορική συμφωνία με την General Electric, χωρίς να μεσολαβήσει το αμερικανικό κράτος μέσω διαδικασιών διακρατικής συμφωνίας.
