Η είσοδος του Republic RF-84F Thunderflash στην τότε Ελληνική Βασιλική Αεροπορία στην δεκαετία του 1950 ανήκει σε μία περίοδο όπου η εγχώρια αεροπορική ισχύς άλλαζε μορφή. Η Ελλάδα είχε ήδη βρεθεί στην εποχή των αεριωθούμενων μαχητικών, οι απαιτήσεις του ΝΑΤΟ μεγάλωναν, οι αποστάσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο έδιναν άλλη βαρύτητα στην αεροπορική πληροφορία, και η αναγνώριση έπαυε να είναι μια αποστολή που μπορούσε να εκτελεστεί περιστασιακά από ένα μαχητικό με εξτρά φωτογραφική διάταξη. Χρειαζόταν πλέον ειδικό αεροσκάφος, εξειδικευμένη Μοίρα και ανάλογη εκπαίδευση.
Το RF-84F ήταν αυτό το βήμα. Στην ελληνική υπηρεσία συνδέθηκε κυρίως με την 348 Μοίρα Τακτικής Αναγνώρισης, των «Ματιών». Το αεροσκάφος παραλήφθηκε το 1956, υπηρέτησε σε 24 μονάδες και αποσύρθηκε το 1991, έχοντας μείνει ενεργό για περίπου 35 χρόνια. Για αεριωθούμενο πρώτης γενιάς, αυτό είναι τεράστιο χρονικό αποτύπωμα. Το Thunderflash μπήκε στην ΠΑ όταν η φωτοαναγνώριση γινόταν με φιλμ και αποχώρησε όταν η εποχή των RF-4E Phantom II είχε πλέον εδραιωθεί.
Η μονάδα ξεκίνησε ως 348 Σμήνος Τακτικής Αναγνωρίσεως στις 26 Νοεμβρίου 1953 στην 112 Πτέρυγα Μάχης στην Ελευσίνα, με F-84G και όχι με RF-84F. Οι πρώτες αποστολές αναγνώρισης γίνονταν με φωτομηχανές κατακόρυφης σάρωσης στο εμπρός τμήμα της αριστερής ακροπτερυγικής δεξαμενής καυσίμου. Τον Ιούλιο του 1954 το Σμήνος μεταστάθμευσε στη Λάρισα και στις 5 Μαΐου 1955 οργανώθηκε σε Μοίρα με RT-33A. Το RF-84F μπήκε στην εικόνα αργότερα, με πρώτη αποστολή στις 6 Αυγούστου του 1956.
Μετά η 348 ΜΤΑ μετακινήθηκε στην 111 Πτέρυγα Μάχης, όπου παρέμεινε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1957. Στη συνέχεια επέστρεψε στην 110 Πτέρυγα Μάχης στη Λάρισα, που έγινε η ιστορική βάση της. Η μετάβαση στα RF-4E Phantom II άρχισε με την άφιξη του πρώτου Recce Phantom στη Λάρισα στις 3 Νοεμβρίου 1978.
Από το F-84F στο RF-84F
Το RF-84F είχε κοινή καταγωγή με το F-84F Thunderstreak, όμως επιχειρησιακά ήταν διαφορετικό εργαλείο. Το F-84F ήταν μαχητικό/βομβαρδιστικό, με κύρια αποστολή την προσβολή στόχων εδάφους. Το RF-84F ήταν αναγνωριστικό, φτιαγμένο ώστε να φέρνει πίσω την εικόνα του πεδίου. Η μεγαλύτερη διαφορά βρισκόταν στο ρύγχος. Στο Thunderstreak η εισαγωγή αέρα βρισκόταν μπροστά, στο ρύγχος. Στο Thunderflash οι εισαγωγές αέρα μεταφέρθηκαν στις ρίζες των πτερύγων, ώστε το εμπρός τμήμα της ατράκτου να μετατραπεί σε χώρο φωτογραφικού εξοπλισμού. Έτσι, η πιο χαρακτηριστική εξωτερική αλλαγή συνδεόταν άμεσα με την αποστολή του αεροσκάφους.
Στην ελληνική περίπτωση, η διαφορά ρόλου αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Το F-84F υπηρέτησε στην ΠΑ σε 164 αεροσκάφη από το 1957 έως το 1983, ενώ το RF-84F υπηρέτησε σε 24 αεροσκάφη.
Οι φωτομηχανές του Thunderflash
Τα ελληνικά RF-84F της 348 ΜΤΑ είχαν τρεις φωτομηχανές στο ρύγχος για ημερήσιες αποστολές αναγνώρισης, στοιχείο που τα διαφοροποιούσε από τα F-84G με το ατρακτίδιο φωτογράφησης. Οι διαθέσιμοι συνδυασμοί εξοπλισμού περιλάμβαναν κάμερες ημέρας Fairchild K-17C, K-22A, KA-2, T-11 και K-38, με φακούς από 6 έως 36 ίντσες, ανάλογα με το ύψος πτήσης, τη γωνία και τον τύπο της αποστολής. Για νυχτερινή φωτογράφηση υπήρχε η Fairchild K-37 με φακό 12 ιντσών, σε συνδυασμό με φωτοβολίδες. Η λογική ήταν ανάλογη της εποχής: άλλη κάμερα για κάθετο πέρασμα, άλλη για πλάγια λήψη, άλλη για λεπτομέρεια, άλλη για ευρύτερη κάλυψη περιοχής.
Ειδική αξία είχε το σύστημα Tri-Metrogon που χρησιμοποιούσε τρεις ευρυγώνιες κάμερες για τη χαρτογράφηση μεγάλων εκτάσεων, από ορίζοντα σε ορίζοντα. Αυτό απαρτιζόταν από μία κατακόρυφη κάμερα και δύο πλάγιες, δεξιά και αριστερά, επιτρέποντας την ταυτόχρονη λήψη. Για ένα τακτικό αναγνωριστικό jet της δεκαετίας του 1950, αυτό ήταν εξαιρετικό χαρακτηριστικό.
Οι φωτομηχανές του RF-84F μπορούσαν να προσαρμόζονται με βάση τη φωτεινότητα, την ταχύτητα και το ύψος πτήσης, ενώ οι θυρίδες στο ρύγχος άνοιγαν υδραυλικά ώστε να προστατεύονται οι κάμερες πριν και μετά τη λήψη. Ο χειριστής είχε δυνατότητα παρατήρησης προς τα κάτω μέσω viewfinder και μπορούσε να καταγράφει παρατηρήσεις σε μαγνητόφωνο, ώστε η φωτοερμηνεία να συνοδεύεται από περιγραφή της πτήσης. Με άλλα λόγια, το RF-84F ήταν μια ιπτάμενη φωτογραφική πλατφόρμα με ανθρώπινο “αισθητήρα” στο κόκπιτ.
Οπλισμός, διεθνής χρήση και πολεμική δράση
Το RF-84F είχε εκπέτασμα 10,24 μέτρα, μήκος 13,23 μέτρα, ύψος 4,37 και κινητήρα ένα τουρμποτζέτ Curtiss-Wright J65-W-3, με ώση 7.800 lbf. Παρήχθησαν συνολικά 715 αεροσκάφη, από τα οποία 386 παραδόθηκαν σε συμμαχικές αεροπορίες.
Το αεροσκάφος μπορούσε να φέρει 6 πολυβόλα Colt-Browning M3 των 12,7 χιλιοστών, 32 ρουκέτες HVAR, φορτίο βομβών 4.000 λιβρών συν βέβαια το φωτογραφικό πακέτο στο ρύγχος.
Η διεθνής υπηρεσία του RF-84F δείχνει πόσο σημαντικός ήταν ο τύπος μέσα στη ΝΑΤΟική αρχιτεκτονική της δεκαετίας του 1950. Η USAF το χρησιμοποίησε ως το πρώτο εξειδικευμένο τζετ τακτικής φωτοαναγνώρισης, ενώ στη συνέχεια το αεροσκάφος πέρασε και σε μονάδες της Εθνοφρουράς, πριν δώσει τη θέση του σε νεότερες πλατφόρμες.
Η Νορβηγική χρησιμοποίησε 35 RF-84F από το 1956 έως το 1969, αντικαθιστώντας τα με RF-5A. Η Ολλανδική Αεροπορία πήρε 24 RF-84F την περίοδο 1956–1958 και τα απέσυρε σταδιακά καθώς η 306 Μοίρα περνούσε στα F-104G, με τα υπόλοιπα αεροσκάφη να μεταφέρονται σε άλλους ΝΑΤΟικούς χρήστες. Η Βελγική Αεροπορία κράτησε τα δικά της Thunderflash μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Εδώ είχαμε και ένα σπάνιο περιστατικό, το 1958, όταν βελγικό RF-84F αναχαιτίστηκε από σοβιετικά MiG και εξαναγκάστηκε να προσγειωθεί στην Ανατολική Γερμανία.
Η Ιταλική Αεροπορία παρέλαβε 78 RF-84F και τα χρησιμοποίησε μέχρι το 1974, παρά την άφιξη των πρώτων F/RF-104G από το 1969. Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική απόσυρση του 1991 κάνει την ΠΑ πρακτικά τον τελευταίο επιχειρησιακό χρήστη της οικογένειας F-84 διεθνώς.
Πολεμική δράση του αεροσκάφους καταγράφεται στη γαλλική εμπλοκή στο Σουέζ το 1956. Τα γαλλικά F-84F και RF-84F αξιοποιήθηκαν στην επιχείρηση εναντίον της Αιγύπτου, σε μια από τις λίγες περιπτώσεις όπου η οικογένεια Thunderstreak/Thunderflash εμφανίζεται σε πραγματική δράση.
Υπάρχει και η ασιατική διάσταση. Η Αεροπορία της Ταϊβάν παρέλαβε RF-84F και τα αξιοποίησε σε ένα περιβάλλον συνεχών κρίσεων στα Στενά με την Κίνα. Η κρίση του 1958 στα νησιά Quemoy και Matsu έδειξε πόσο πολύτιμη ήταν η γρήγορη τακτική αναγνώριση σε ένα περιβάλλον όπου η κατάσταση μπορούσε να αλλάξει μέσα σε ώρες.
Απώλειες στο καθήκον
Το RF-84F σε ελληνική υπηρεσία δυστυχώς συνοδεύθηκε από ανθρώπινο κόστος. Η αναγνώριση χαμηλού ύψους, οι πτήσεις δι’ οργάνων, η ναυτιλία σε δύσκολο καιρό και η απαίτηση ακριβούς διέλευσης από περιοχή ενδιαφέροντος έκαναν την αποστολή απαιτητική. Συνολικά οι απώλειες του τύπου ήταν οι εξής:
- 22 Μαρτίου 1960: RF-84F της 348 ΜΤΑ κατέπεσε λίγο μετά την απογείωση στην περιοχή Τερψιθέας Λάρισας, με απώλεια των Επισμηναγού Εμμανουήλ Βούλγαρη και Υποσμηναγού Παναγιώτη Πορφύρη.
- 11 Φεβρουαρίου 1966: RF-84F της 348 ΜΤΑ, σε αποστολή ναυτιλίας χαμηλού ύψους, προσέκρουσε σε λεύκη στο χωριό Πανουργιά Φωκίδας, με απώλεια του Ανθυποσμηναγού Παναγιώτη Κοντολέφα.
- 28 Νοεμβρίου 1973: RF-84F της 348 ΜΤΑ απωλέσθηκε στην περιοχή Λάρισας κατά την εκτέλεση διατεταγμένης πτήσης δι’ οργάνων και καθόδου GCA, με απώλεια του Υποσμηναγού Θεόδωρου Τσίρκα.
- 28 Μαρτίου 1974: RF-84F της 348 ΜΤΑ προσέκρουσε σε ορεινή περιοχή στα Βασιλικά Ιστιαίας στην Εύβοια λόγω περιορισμένης ορατότητας, με απώλεια του Ανθυποσμηναγού Κωνσταντίνου Δασοπάτη.
