Στο τρίτο μέρος του αφιερώματος για τα προγράμματα μαχητικών εκτός των παραδοσιακών μεγάλων αγορών (Βόρεια Αμερική, Ευρώπη, Ρωσία, Κίνα), εστιάζουμε στις χώρες της Μέσης Ανατολής, τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας και τα κράτη του Ινδοειρηνικού. Η Ασία είναι μία από τις πλέον δυναμικές περιοχές στον τομέα των αεροπορικών εξοπλισμών, καθώς οι περιφερειακές συγκρούσεις και εντάσεις έχουν ενισχύσει την ανάγκη των κρατών για εκσυγχρονισμό των Αεροποριών τους.
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Στην περιοχή που ήδη φλέγεται, οι ΗΠΑ παραμένουν ο κυρίαρχος προμηθευτής μαχητικών αεροσκαφών, με τη Γαλλία, τη Βρετανία, την Ιταλία και τη Ρωσία να ακολουθούν. Η εκεί αγορά χαρακτηρίζεται από κούρσα εξοπλισμών, αλλά και από πολιτικούς περιορισμούς, καθώς οι ΗΠΑ λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη διατήρησης της ισραηλινής ποιοτικής υπεροχής πριν εγκρίνουν πωλήσεις σε άλλα κράτη.
Το Ισραήλ έχει την πιο σύγχρονη Αεροπορία χάρη στη στρατηγική του σχέση με τις ΗΠΑ. Σε υπηρεσία βρίσκονται αεροσκάφη F-15, F-16 και F-35. Οι παραλαβές των F-35Α συνεχίζονται (έχουν ήδη δρομολογηθεί 51 αεροσκάφη), ενώ το 2024 υπογράφηκε μία νέα σύμβαση (αξίας 3 δισ. δολαρίων) για επιπλέον 25, οπότε ο στόλος τους θα φθάσει τα 76. Ταυτόχρονα, το ίδιο έτος παραγγέλθηκαν 25 F-15IA, με τις παραδόσεις να ξεκινούν το 2031. Μάλιστα, υπάρχει σχέδιο για αναβάθμιση των υπαρχόντων 25 F-15I σε ίδιο επίπεδο. Ιστορικά η αεροπορική ισχύς έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ από το 2025 η Αεροπορία της χώρας κάνει τις πιο μεγάλες επιχειρήσεις της σε εμβέλεια, καθώς βομβαρδίζει το Ιράν.
Η Ιορδανία παρήγγειλε 8 F-16 Block 70 το 2022 και ακολούθησε αργότερα αύξηση τους σε 12. Παράλληλα, έχει πρόσφατα ζητήσει ένα πακέτο υλικών και υπηρεσιών από τις ΗΠΑ, προκειμένου να επαναφέρει αεροσκάφη F-16AM/BM σε πτητική κατάσταση. Η Ιορδανία έχει σε υπηρεσία μόνο F-16, ενώ στο παρελθόν είχε αμερικανικής προέλευσης F-5 και γαλλικής Mirage F1.
Η Συρία διαθέτει πλέον ελάχιστα μαχητικά μετά την πτώση του Άσαντ (Δεκέμβριος 2024) και τις σαρωτικές ισραηλινές επιδρομές που ακολούθησαν. Δεν είναι σαφές αν τα συμβόλαια για 10-12 μαχητικά MiG-29M/M2 και 36 εκπαιδευτικά Yak-130, τα οποία είχε συμφωνήσει ο Άσαντ με τη Ρωσία, παραμένουν σε ισχύ και έχουν προοπτική υλοποίησης.
Ο Λίβανος δεν έχει μαχητικά.
Το Ιράκ συζητά την απόκτηση 14 Rafale από τη Γαλλία, ενώ έχουν παρουσιαστεί δημοσιεύματα περί εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το σινοπακιστανικό JF-17. Σήμερα είναι σε χρήση μαχητικά F-16 και αεροσκάφη εγγύς αεροπορικής υποστήριξης Su-25, μαζί με τσεχικά εκπαιδευτικά L-159 και νοτιοκορεατικά T-50. Οι Νοτιοκορεάτες προτείνουν αναβάθμιση των τελευταίων, προκειμένου να μετατραπούν σε ελαφρά μαχητικά FA-50.
Το Ιράν έχει παραλάβει έναν μικρό αριθμό εκπαιδευτικών Yak-130 από τη Ρωσία και αναμένει την παραλαβή μαχητικών Su-35SE, σε μία αδιευκρίνιστη ποσότητα, που οι περισσότεροι αναλυτές τοποθετούν στα 24 αεροσκάφη. Μαζί με τα Su-35SE υπήρχε επιθυμία για 12 Su-30, που δεν φαίνεται να υλοποιήθηκε. Η Αεροπορία του Ιράν έχει δεχτεί βαρύτατα πλήγματα από επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ το 2025-2026.
Το Κουβέιτ παρέλαβε 28 Eurofighter από την ομώνυμη ευρωπαϊκή κοινοπραξία, κάποια από τα οποία ενδέχεται να χάθηκαν σε ιρανικές επιθέσεις το 2026. Θεωρητικά βρίσκονται στο Κουβέιτ και τα 28 F/A-18E/F Super Hornet, που παραγγέλθηκαν το β’ μισό της δεκαετίας του 2010 και έπρεπε να παραδοθούν ως το 2021. Το πρόγραμμα όμως καθυστέρησε σημαντικά λόγω της πανδημίας του COVID-19 και της αργής υλοποίησης των έργων υποδομής στην κουβεϊτιανή βάση που θα τα φιλοξενούσε. Το Κουβέιτ χρησιμοποιεί επίσης 33 παλαιότερα F/A-18C/D Hornet.
Η Αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας επιδιώκει την πρόσκτηση μαχητικών 5ης γενιάς F-35 και ένταξη στο πρόγραμμα μαχητικού επόμενης γενιάς GCAP (που διευθύνουν Βρετανία, Ιταλία και Ιαπωνία). Για να συμβεί το τελευταίο ίσως απαιτηθεί συμπληρωματική παραγγελία Eurofighter. Η Σαουδική Αραβία διατηρεί ήδη Eurofighter, πλάι σε F-15 και Tornado. Η αμερικανική εταιρεία Boeing προτείνει την αναβάθμιση του μεγαλύτερου μέρους των F-15 (F-15SA/SR) με στοιχεία της κορυφαίας έκδοσης F-15EX.
Το Μπαχρέιν παρήγγειλε 16 μαχητικά F-16 Block 70 από τις ΗΠΑ, με το πρώτο να παρουσιάζεται επί αμερικανικού εδάφους το 2023. Στο παρελθόν αγόρασε 22 F-16 Block 40 (2 χάθηκαν σε περιστατικά ασφαλείας), τα οποία επέλεξε να μην αναβαθμίσει σε F-16V.
Το Κατάρ ολοκλήρωσε τις παραλαβές των 36 F-15QA και 24 Eurofighter. Σε υπηρεσία είναι επίσης 24 Rafale, ενώ στη χώρα σταθμεύουν βρετανικά Eurofighter και τουρκικά F-16. Δεν αποκλείεται τα F-15 να είναι περισσότερα και να φτάνουν τα 48. Υπάρχει αρχική συμφωνία με τη Βρετανία για αγορά 12 επιπλέον Eurofighter. Ενδέχεται 12 ή περισσότερα Eurofighter να μεταβιβαστούν στην Τουρκία.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προχώρησαν το 2021 στην παραγγελία 80 μαχητικών Rafale F4 από τη Γαλλία σε ένα γιγαντιαίο συμβόλαιο που υπερβαίνει τα 14 δισ. ευρώ. Τα αεροσκάφη προορίζονται να αντικαταστήσουν τα Mirage 2000-9, που θα μπορούσαν με τη σειρά τους να πωληθούν σε άλλα κράτη. Το πρώτο εμιρατινό Rafale παρουσιάστηκε το 2025, αλλά παραμένει σε γαλλικό έδαφος για δοκιμές. Έχουν υπάρξει προγράμματα βελτίωσης σε μαχητικά F-16 Block 60 και Mirage 2000-9. Υπάρχει επιθυμία αγοράς 50 F-35, αλλά δεν υφίσταται μέχρι τώρα οριστική συμφωνία.
Το Ομάν ενδέχεται να μεταβιβάσει 12 Eurofighter στην Τουρκία.
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΣΙΑ
Στην Κεντρική Ασία η Ρωσία διατηρεί κυρίαρχο ρόλο σε πωλήσεις αεροσκαφών (άλλωστε οι περισσότερες χώρες εκεί είναι τέως σοβιετικές δημοκρατίες με ιστορικές σχέσεις με την Μόσχα), αν και παρατηρείται προσπάθεια διείσδυσης από τη Γαλλία και την Κίνα.
Το Καζακστάν στηρίζεται σε ρωσικής προέλευσης Su-27 και Su-30 και ενισχύεται με περισσότερα αεροσκάφη από τα τελευταία (παρέλαβε 6 τον Αύγουστο του 2024). Κάποια από τα Su-27 αναβαθμίστηκαν τη δεκαετία του 2000. Το Καζακστάν φέρεται να έχει δείξει ενδιαφέρον για το Rafale.
Το Ουζμπεκιστάν παρουσιάζεται να εξετάζει το Rafale, ενώ δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί κάποια συμφωνία για το σινοπακιστανικό JF-17. Αυτή τη στιγμή φέρεται να υπάρχουν στο οπλοστάσιό του μαχητικά MiG-29, Su-27, Su-24 και Su-25.
Για το Τουρκμενιστάν δεν υπάρχουν στοιχεία (έχει τώρα MiG-29, Su-25 και M-346). Το Κιργιστάν και το Τατζικιστάν δεν έχουν μαχητικά.
ΠΑΚΙΣΤΑΝ – ΙΝΔΙΑ – ΜΠΑΓΚΛΑΝΤΕΣ
Το Πακιστάν και η Ινδία επιδιώκουν την ανάπτυξη δικών τους μαχητικών. Έχουν ήδη κάνει αρχή με τα προγράμματα JF-17 και Tejas αντίστοιχα, αλλά είναι ακόμη αναγκασμένες να αγοράζουν από το εξωτερικό, προκειμένου να καλύψουν επιχειρησιακές ανάγκες.
Το Πακιστάν είναι ένας από τους μεγαλύτερους αγοραστές κινεζικής προέλευσης μαχητικών. Το JF-17, που υπηρετεί ήδη σε περισσότερες από 200 μονάδες, αποτελεί προϊόν συνεργασίας με την Κίνα, ενώ το 2022 ξεκίνησε η παραλαβή μαχητικών αεροσκαφών J-10. Υπολογίζεται ότι αγοράστηκαν 25 ή 36. Από το 2024 υπάρχει ενδιαφέρον για το επίσης κινεζικής προέλευσης 5ης γενιάς J-35.
Η Ινδία έχει φιλόδοξα σχέδια για εγχώρια μαχητικά, που μελλοντικά θα αντικαταστήσουν τα περισσότερα από όσα αγοράστηκαν από ξένες χώρες. Μέχρι στιγμής έχει εντάξει σε υπηρεσία περίπου 40 εγχώρια Tejas Mk1 και έχει υπογράψει συμβόλαιο για 83 βελτιωμένα Tejas Mk1A, ενώ αναμένεται συμπληρωματική σύμβαση για 97. Ήδη υπάρχει έρευνα για μαχητικό “5ης γενιάς”, το οποίο όμως είναι απροσδιόριστο το πότε θα αποδώσει κάποιο πρωτότυπο.
Το 2021 αποκτήθηκαν 2 μεταχειρισμένα Mirage 2000 από τη Γαλλία, τα οποία θα τεθούν σε υπηρεσία αφού πρώτα γίνουν Mirage 2000TI. Η Ινδία εκσυγχρονίζει 51 αεροσκάφη σε αυτό το επίπεδο. Για την αναπλήρωση απωλειών αγοράζονται επίσης 12 Su-30MKI ενώ το συγκεκριμένο αεροσκάφος αποτελεί τον κορμό της Ινδικής Αεροπορίας με 260 σε υπηρεσία τα οποία παράγονται τοπικά. Το 2025 υπογράφηκε συμβόλαιο για 26 Rafale Μ, για το Ναυτικό και προγραμματίζεται η απόκτηση 114 Rafale για την Αεροπορία. Υπάρχει ακόμη ενδιαφέρον για το ρωσικό Su-57 το οποίο η Μόσχα προωθεί, πιθανά υποσχόμενη και εγχώρια παραγωγή. Η Ινδία έχει ανάγκη από πολλά μαχητικά, επειδή έχει απωλέσει πολλά σε περιστατικά ασφαλείας και πρέπει να αποσύρει διάφορους τύπους την προσεχή δεκαετία.
Το Μπαγκλαντές έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για το Eurofighter.
Η Σρι Λάνκα είχε στο παρελθόν μαχητικά Kfir, MiG-27 και F-7G. Τα MiG-27 έχουν αποσυρθεί, ενώ το 2017 ξεκίνησαν επαφές για την επαναφορά και τον εκσυγχρονισμό 6(;) Kfir, ώστε να μείνουν ενεργά για άλλα 15 έτη. Η υλοποίηση των εργασιών άρχισε το 2021 και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, έπρεπε να ολοκληρωθούν το 2024.
ΙΝΔΟΕΙΡΗΝΙΚΟΣ
Στην περιοχή Ινδοειρηνικού υπάρχουν Αεροπορίες που επενδύουν σε κινεζικά, ρωσικά, γαλλικά και αμερικανικά συστήματα, ενώ οι Ταϊβάν, Νότια Κορέα, Ιαπωνία και Κίνα παράγουν και αναπτύσσουν σύγχρονα μαχητικά.
Η Ταϊλάνδη φιλοδοξεί να διατηρήσει 18 F-16AM/BM (προήλθαν από εκσυγχρονισμό F-16A/B Block 15 OCU) τουλάχιστον ως το 2035 και εκσυγχρονίζει 14 F-5E/F σε F-5TH με ισραηλινή συνδρομή. Επίσης εκσυγχρονίζει εκπαιδευτικά Alpha Jet. Το 2025 υπέγραψε την αγορά 4 Gripen E/F (3 μονοθέσια, 1 διθέσιο), για να καλύψει μέρος της απαίτησης για 12+12 νέα μαχητικά.
Η Μαλαισία υπέγραψε 18 ελαφρά μαχητικά FA-50 το 2023 και ενδέχεται ακόμη 18 του ίδιου τύπου στο μέλλον. Η σκέψη για απόκτηση μεταχειρισμένων F/A-18C/D Hornet του Κουβέιτ εγκαταλείφτηκε.
Η Σιγκαπούρη αυξάνει την ποσότητα των μαχητικών F-35, καθώς μετά την αρχική συμφωνία για 4 F-35B το 2019 και τη συμπληρωματική για 8 F-35B το 2023, ανακοίνωσε επιθυμία αγοράς 8 F-35A το 2024. Τα αεροσκάφη θα πλαισιώσουν τα διαθέσιμα F-15SG και F-16SG, με τα τελευταία να αποτελούν ένα επίπεδο πολύ κοντά στο F-16V.
Η Ινδονησία υπέγραψε το 2022 μία συμφωνία-πλαίσιο για την αγορά 42 μαχητικών Rafale, οι παραδόσεις των οποίων ξεκίνησαν το 2026. Σαν ενδιάμεση λύση ενίσχυσης του στόλου μαχητικών προκρίθηκε το 2023 η αγορά των 12 Mirage 2000-5 του Κατάρ, αλλά το εγχείρημα εγκαταλείφτηκε πριν την υπογραφή σύμβασης.
Το ίδιο συνέβη και με το ενδιαφέρον για καινούρια F-15ID. Αντίθετα, φαίνεται ότι θα υπάρξει αγορά 12 κινεζικών J-10. Υπάρχει αρχική συμφωνία για ελαφρά μαχητικά M-346FA. Η Ινδονησία θα μπορούσε να αποκτήσει 16 KF-21 και 48 τουρκικά Kaan, όταν όμως το τελευταίο ωριμάσει τεχνολογικά. Σήμερα η Ινδονησία μαστίζεται από έντονη πολυτυπία, αφού αξιοποιεί αμερικανικά, βρετανικά, γαλλικά, νοτιοκορεατικά και ρωσικά αεροσκάφη.
Η Αυστραλία έχει προβλέψει κονδύλια 2 δισ. αυστραλιανών δολαρίων για την αναβάθμιση των αεροσκαφών ηλεκτρονικού πολέμου EA-18G. Το 2021 αποσύρθηκε το σύνολο των F/A-18A/B Hornet, έτσι βρίσκονται σε υπηρεσία μαχητικά F-35A, F/A-18F Super Hornet και EA-18G.
Οι Φιλιππίνες υπέγραψαν το 2025 συμφωνία για 12 ελαφρά μαχητικά FA-50 από την Νότια Κορέα. Οι Φιλιππίνες εξετάζουν το F-16 και το Gripen στο πλαίσιο διαγωνισμού νέου μαχητικού.
Το Βιετνάμ βασίζεται σε μαχητικά Su-27 και Su-30. Για την αντικατάσταση των τελευταίων ενεργών Su-22 θα μπορούσαν να αγοραστούν Su-35, ενώ φέρεται επίσης να έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον για το Rafale.
Η Ταϊβάν έχει ολοκληρώσει το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των F-16A/B Block 20 σε F-16V και περιμένει να παραλάβει 66 καινούρια F-16 Block 70, σε ένα πρόγραμμα που έχει αντιμετωπίσει σημαντική καθυστέρηση. Έχει υπογράψει συμβόλαια υποστήριξης για τα 54 Mirage 2000-5 και υπάρχει σκέψη για επέκταση του επιχειρησιακού βίου των διθέσιων αεροσκαφών του τύπου. Σε εξέλιξη είναι η παραλαβή εγχώριων εκπαιδευτικών ΑΤ-5, με 2 να παραδόθηκαν το 2021, 8 το 2022 και 17 το 2023. Σε βάση στοιχεία του 2023, το πρόγραμμα θα συνεχιζόταν με παράδοση 18 το 2024 και το 2025 και 3 το 2026.
Η Νότια Κορέα υπέγραψε το 2023 συμβόλαιο για επιπλέον 20 F-35, με σκοπό να φτάσει συνολικά τα 59. Παράλληλα, εκσυγχρονίζει μαχητικά F-16 σε F-16V και τρέχει τις διαδικασίες για τη συμφωνία ενός προγράμματος εκσυγχρονισμού αεροσκαφών F-15K. Η εγχώρια βιομηχανία κατασκευάζει το εκπαιδευτικό T-50 και το ελαφρύ μαχητικό FA-50. Βασικό πρόγραμμα όμως είναι το ίδιας ανάπτυξης μαχητικό KF-21, ένα εξελιγμένο αεροσκάφος με στοιχεία stealth, το οποίο θα αποκτήσει σε τουλάχιστον 120 μονάδες.
Η Βόρεια Κορέα φέρεται να έχει μετατρέψει πολύ παλιά μαχητικά αεροσκάφη σε μη επανδρωμένα.
Τέλος, η Ιαπωνία αποκτά συνολικά 147 F-35 (105 –A και 42 –B), για να καλύψει επιχειρησιακές ανάγκες της Αεροπορίας και του Ναυτικού. Σε εξέλιξη είναι πρόγραμμα αναβάθμισης μέρους των F-15J σε F-15JSI (Japanese Super Interceptor), ενώ έχει ενταχθεί στο τριεθνικό πρόγραμμα μαχητικού νέας γενιάς Global Combat Air Programme (GCAP).
