ΑΝΑΛΥΣΗ: Όλες οι ευρωπαϊκές αγορές για αεράμυνα, μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το Φεβρουάριο του 2022 αποτέλεσε σημείο καμπής για πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Για πρώτη φορά μετά το 1990, η προοπτική ενός συμβατικού πολέμου απέναντι στη Ρωσία έγινε ξανά ορατή, οδηγώντας σε εκτεταμένα προγράμματα επανεξοπλισμού. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της επίγειας αεράμυνας, με αγορά νέων αντιαεροπορικών συστημάτων και αναβάθμιση υφιστάμενων. Αφού οι ρωσικές επιθέσεις κατά στρατιωτικών στόχων και κρίσιμων υποδομών εντός Ουκρανίας, και με μεγάλη ποικιλία μέσων, από αεροσκάφη, σε πυραύλους cruise, σε βαλλιστικούς και βέβαια σε κύματα μη επανδρωμένων, ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο της πολυστρωματικής, ενοποιημένης αεράμυνας στις σύγχρονες συγκρούσεις.

Η αρχή του πολέμου βρήκε την Ουκρανία να βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε σοβιετικής προέλευσης συστήματα, όπως τα μεγάλης εμβέλειας S-300 (στις εκδόσεις S-300PS/PT και S-300V), μέσης εμβέλειας Buk-M1 και μικρής εμβέλειας Tunguska. Η Ουκρανία είχε μεγάλες ποσότητες συστημάτων και πυρομαχικών, όμως αναγκάστηκε γρήγορα λόγω ταχείας εξάντλησης αποθέματων και απωλειών, να στραφεί στις ΗΠΑ και τις ευρωπαϊκές χώρες για να ενισχυθεί. Σήμερα στο οπλοστάσιό της συνυπάρχουν συστήματα Ανατολικής και Δυτικής προέλευσης, τα οποία χρησιμοποιούνται εναντίον πολεμικών αεροσκαφών, πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροχημάτων.

Στα συστήματα μεγάλης εμβέλειας ξεχωρίζουν το Patriot (πηγές προέλευσης: ΗΠΑ, Γερμανία, Ολλανδία, Ρουμανία) και το SAMP/T (από Γαλλία και Ιταλία). Στις μικρότερες εμβέλειες κυριαρχούν το NASAMS (από ΗΠΑ και Νορβηγία), το γερμανικό IRIS-T SLM και το επίσης γερμανικό αυτοκινούμενο αντιαεροπορικό πυροβόλο Gepard (35 χιλιοστών). Κάποια άλλα από τα συστήματα είναι το μέσης εμβέλειας αμερικανικό I-HAWK και οι πύραυλοι πολύ μικρής εμβέλειας Stinger (αμερικανικός), Piorun (πολωνικός) και RBS 70 (σουηδικός).

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρατηρείται τάση προς τη δημιουργία πολυστρωματικών δικτύων επίγειας αεράμυνας, όπου διαφορετικά συστήματα καλύπτουν συμπληρωματικούς ρόλους.

ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

Γαλλία: Το 2023 υπογράφηκε πρόγραμμα αναβάθμισης 7 συστημάτων μεγάλης εμβέλειας SAMP/T στην έκδοση SAMP/T NG. Το κόστος αποτιμάται σε περίπου 500 εκατ. ευρώ. Αφορούσε αρχικά 8, αλλά περιορίστηκε μετά τη μεταβίβαση ενός στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα, με σκοπό την αναπλήρωση 2 συστημάτων Crotale NG που δόθηκαν στην Ουκρανία, το 2023 παραγγέλθηκαν ισάριθμα VL MICA. Το 2024 υπήρξε συμπληρωματική αγορά 8 εκτοξευτών (;), χωρίς γνωστό κόστος και στις δύο περιπτώσεις.

Τέλος, υπογράφηκαν συμβόλαια βλημάτων πολύ μικρής εμβέλειας Mistral 3. Το 2023 παραγγέλθηκαν 329 βλήματα (μαζί με 1.300 αντιαρματικά βλήματα Akeron και μικτό κόστος ~300 εκατ. ευρώ) και έως 1.000 βλήματα (αντί περίπου 500 εκατ. ευρώ). Ενώ το 2024-2025 σημειώθηκαν νέες υπογραφές, για τις οποίες δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε ποσότητα ούτε κόστος. Η Γαλλία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που επενδύει συστηματικά στην εγχώρια παραγωγή.

Ιταλία: Το 2023 ανατέθηκε σύμβαση για 5 μεγάλης εμβέλειας SAMP/T NG με αναφερόμενο κόστος περίπου 700 εκατ. ευρώ. Το επόμενο έτος υπήρξε νέο συμβόλαιο για ακόμη 4, χωρίς αναφορά σε κόστος. Για κάλυψη αναγκών σε κοντινότερες αποστάσεις το 2022 παραγγέλθηκαν 6 συστήματα μέσης εμβέλειας Grifo με πυραύλους CAMM-ER. έναντι 456 εκατ. ευρώ. Ενώ το 2025 τοποθετήθηκε συμβόλαιο για 1 σύστημα εγγύς προστασίας Skynex, ύψους 73 εκατ. ευρώ. Όπως η Γαλλία, η Ιταλία στηρίζεται στην εγχώρια παραγωγή.

Βρετανία: Το 2025 παραγγέλθηκαν 6 συστήματα μικρής εμβέλειας Land Ceptor με πυραύλους CAMM, αντί 118 εκατ. λιρών. Η χώρα ουσιαστικά δεν έχει επίγεια αντιαεροπορικά συστήματα (ειδικά μέσης-μεγάλης εμβελείας) και οι ελλείψεις στον τομέα φάνηκαν πρόσφατα στην Κύπρο, όπου μη επανδρωμένο αερόχημα έπληξε τη Αεροπορική Βάση Ακρωτηρίου.

Γερμανία: Το 2023 υπογράφηκε συμβόλαιο απόκτησης 3 αντιβαλλιστικών συστημάτων Arrow-3, από το Ισραήλ, κόστους 3,5 δισ. δολαρίων. Το 2025 υπήρξε συμπληρωματικό συμβόλαιο αξίας 3,1 δισ. δολαρίων, που μπορεί όμως να αφορά μόνο πυραύλους και εκτοξευτές, όχι πρόσθετα συστήματα. Για την αναπλήρωση των συστημάτων Patriot που παραχωρήθηκαν στην Ουκρανία, παραγγέλθηκαν 4 καινούρια το 2024, με αξία 1,28 δισ. ευρώ.

Όσον αφορά τα μέσης εμβέλειας IRIS-T SLM, 6 συστήματα συμβασιοποιήθηκαν το 2023 (αξία ~950 εκατ. ευρώ). Επιπλέον, έχει παραγγελθεί ένας άγνωστος αριθμός βλημάτων πολύ μικρού βεληνεκούς Stinger, κόστους τουλάχιστον 395 εκατ. ευρώ, ενώ, το 2024 δόθηκε συμβόλαιο για 1+18 τεθωρακισμένα Boxer, με αντιαεροπορικό πύργο Skyranger 30 (αξία 595 εκατ. ευρώ). Η Γερμανία ξαναφτιάχνει το δίκτυο επίγειας αεράμυνας, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί σε εξωτερικές απειλές. Παράλληλα, αξιοποιεί την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ESSI για την περαιτέρω εμπορική προώθηση των εγχώριων ΙRIS–T SLM και Skyranger 30, σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Ολλανδία: Το 2025 ανατέθηκε συμβόλαιο αξίας 529 εκατ. δολαρίων για 1 Patriot. Το 2024 υπογράφηκε σύμβαση ύψους 1 δισ. δολαρίων για 6 NASAMS (μπορούν να εξαπολύσουν ποικιλία πυραύλων, Sidewinder, AMRAAM κ.α.) και 18 συστήματα μικρής εμβέλειας NOMADS (αυτοκινούμενα ή σταθερά με χρήση πυραύλων Sidewinder AIM-9x Block 2). Τo 2025 παραγγέλθηκαν 22 συστήματα Skyranger 30, σε κινητές και σταθερές διαμορφώσεις, με κόστος περίπου 1 δισ. ευρώ. Το 2024 υπογράφηκε συμβόλαιο για αδιευκρίνιστο αριθμό βλημάτων Stinger. Έτσι η χώρα επενδύει σε όλα τα επίπεδα επίγειας αεράμυνας με ποικιλία μέσων.

Βέλγιο: Τον Οκτώβριο του 2025 ανακοινώθηκε πως θα υπάρξει συνεργασία με την Ολλανδία για προμήθεια 10 NASAMS (το 1 για το γειτονικό Λουξεμβούργο), με αναφερόμενο κόστος 2,5 δισ. ευρώ. Θεωρείται πως έχει συμβασιοποιηθεί. Τον Φεβρουάριο του 2026 τοποθετήθηκε συμβόλαιο 226,7 εκατ. ευρώ για άγνωστο αριθμό βλημάτων Mistral 3. Η χώρα επιχειρεί να φτιάξει αντιαεροπορική άμυνα από το μηδέν.

Ισπανία: Το 2024-2025 προχώρησε σε σύμβαση περίπου 1,7 δισ. δολαρίων για 4 συστήματα Patriot. Το 2024 υπέγραψε σύμβαση αξίας 410 εκατ. ευρώ για εκσυγχρονισμό των συστημάτων μικρής-μεσαίας εμβέλειας NASAMS και αγοράς νέου. Παράλληλα, το 2023 αγοράστηκαν 522 βλήματα Mistral 3 (αξία ~325 εκατ. ευρώ).

Αυστρία: To 2024 παραγγέλθηκαν 36 αντιαεροπορικοί πύργοι Skyranger 30 για οχήματα Pandur 6×6 EVO, χωρίς να ανακοινώνεται το κόστος. Το 2023 συμβασιοποιήθηκε ο εκσυγχρονισμός 7 συστημάτων εγγύς άμυνας Skyguard (με πυροβόλα 35 χιλιοστών) σε Skyguard NG με κόστος 532 εκατ. ευρώ. Το 2022 παραγγέλθηκαν 200 βλήματα Mistral 3, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί το κόστος. Η Αυστρία ενισχύει την αεράμυνά της παρά το καθεστώς ουδετερότητας. Μάλιστα, ακολουθεί η απόκτηση συστημάτων IRIS-T SLM.

Ελβετία: Το 2025 παραγγέλθηκαν 5 IRIS-T SLM, πρόγραμμα προϋπολογισμού 809 εκατ. δολαρίων. Το 2021 ανατέθηκε σύμβαση για 5 Patriot με αναφερόμενο κόστος 1,2 δισ. δολάρια. Η Ελβετία εξετάζει την επιλογή δεύτερου τύπου μεγάλης εμβέλειας, καθώς η παραλαβή των Patriot σημειώνει σημαντικές καθυστερήσεις, λόγω της διεθνούς ζήτησης. Οπότε εδώ εμφανίζονται ευκαιρίες για το SAMP/T ή τα ισραηλινά συστήματα, να προωθηθούν αντί για Patriot.

ΒΟΡΕΙΑ ΕΥΡΩΠΗ

Δανία: Το 2025 παραγγέλθηκαν 2 SAMP/T NG, χωρίς να έχει γίνει γνωστό το κόστος. Το ίδιο έτος παραγγέλθηκαν 6 συστήματα IRIS-T SLM, χωρίς να παρουσιάζεται το κόστος, αν και υπάρχουν αναφορές για 2,1 δισ. ευρώ. Πάλι το ίδιο έτος παραγγέλθηκαν πιθανώς 2 NASAMS, για 500-540 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, το 2025 παραγγέλθηκαν 6 συστήματα VL MICA, με τα 2 πρώτα να έχουν εκτιμώμενο κόστος 390,7 εκατ. ευρώ. Τα υπόλοιπα 4 ακολούθησαν με συμπληρωματική παραγγελία με εκτιμώμενη τιμή 1,2 δισ. ευρώ. Το 2024 παραγγέλθηκαν 16 αντιαεροπορικοί πύργοι Skyranger 30 για οχήματα Piranha V, χωρίς να διευκρινίζεται κόστος. Τέλος, το 2025 φαίνεται ότι παραγγέλθηκε άγνωστος αριθμός Mistral 3. Η ενίσχυση της δανικής αντιαεροπορικής άμυνας αποτελεί υψηλή προτεραιότητα, καθώς κρίνεται ότι είναι μη ικανοποιητική τη δεδομένη στιγμή, για προστασία από επιθέσεις drones ή πυραύλων.

Σουηδία: To 2025 υπογράφηκε συμβόλαιο για 7 IRIS-T SLM αντί 810 εκατ. ευρώ. Το ίδιο έτος υπογράφηκε η αγορά 8 συστημάτων μικρής εμβέλειας IRIS-T SLS με 320 εκατ. ευρώ. Τo 2025 εμφανίζεται να υπήρξε συμβόλαιο για αδιευκρίνιστο αριθμό φορητών αντιαεροπορικών Piorun NG (πολωνικής κατασκευής) με 320 εκατ. δολάρια. Τo 2025 φέρεται να τοποθετήθηκε συμβόλαιο για άγνωστο αριθμό βλημάτων RBS 70NG (φορητά αντιαεροπορικά μικρής εμβελείας της Saab) για περίπου 130-140 εκατ. ευρώ. Όπως η Δανία, η Σουηδία δημιουργεί ένα νέο πλέγμα συστημάτων μικρής-μέσης εμβέλειας, που μαζί με τα μεγάλης εμβέλειας Patriot συστήνουν ένα ολοκληρωμένο δίκτυο επίγειας αεράμυνας.

Φινλανδία: Το 2023 αγοράστηκε ένα ισραηλινό σύστημα μεγάλης εμβέλειας David’s Sling αντί 317 εκατ. ευρώ. Επίσης, το 2022 αποκτήθηκαν 200 βλήματα RBS 70 Mk3 αντί περίπου 70-75 εκατ. ευρώ. Με το David’s Sling η Φινλανδία συμπληρώνει τα υπάρχοντα μικρής-μέσης εμβέλειας NASAMS.

Νορβηγία: Το 2024 υπογράφηκαν δύο συμβόλαια συνολικού ύψους 4,1 δισ. νορβηγικών κορόνων (κάπου 360 εκατ. ευρώ) για αδιευκρίνιστο αριθμό συστημάτων μικρής-μέσης εμβέλειας NASAMS. Το 2025 υπογράφηκε σύμβαση ύψους 1 δισ. νορβηγικών κορόνων (90 εκατ. ευρώ) για βελτιώσεις στα διαθέσιμα συστήματα. Το 2022 υπογράφηκε συμβόλαιο για 110 βλήματα Piorun για 32 εκατ. ευρω. Η Νορβηγία βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα NASAMS, τα οποία και παράγει. Η Νορβηγία παρήγγειλε επίσης 6 συστήματα μικρής εμβέλειας NOMADS το 2019.

ΕΛΛΑΔΑ

Η χώρα μας δεν έχει ακόμη προχωρήσει σε κάποια αγορά αντιαεροπορικού πυραυλικού συστήματος. Όπως όλα δείχνουν, όμως θα αποκτήσει ισραηλινής κατασκευής Spyder (εμβέλεια 15, 20 ή 40 χιλιόμετρα ανάλογα το βλήμα), Barak MX (εμβέλεια 35, 70 ή 150 χιλιόμετρα) και David’s Sling (100+ χιλιόμετρα). Ο προϋπολογισμός αποτιμάται σε περίπου 3 δισ. ευρώ. Η χώρα επένδυσε σημαντικά ποσά στην ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας μετά την Κρίση των Ιμίων, αλλά πρέπει να αντικαταστήσει σταδιακά τα αμερικανικής κατασκευής I-HAWK λόγω παλαιότητας και τα ρωσικής OSA, Tor M1 και S-300PMU1, εξαιτίας παλαιότητας ή αδυναμίας υποστήριξης λόγω γεωπολιτικών συνθηκών.

ΤΟΥΡΚΙΑ

Το 2023 υπογράφηκε συμβόλαιο άνω του 1,5 δισ. δολαρίων για μαζική παραγωγή εγχώριων συστημάτων αεράμυνας όπως Siper και Hisar. Το 2025 ανακοινώθηκαν συμβόλαια ύψους περίπου 6,5 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση και ανάπτυξη του ολοκληρωμένου αμυντικού δικτύου «Χαλύβδινος Θόλος» (“Steel Dome”) — δηλαδή ενός πολλαπλού επιπέδου συστήματος αεράμυνας. Το ίδιο έτος η τουρκική εταιρεία Aselsan υπέγραψε συμβόλαια περίπου 1,1 δισ. ευρώ για επέκταση παραγωγής και προμήθειας εγχώριων συστημάτων.

Η Τουρκία, μετά την προμήθεια του ρωσικού συστήματος S-400 (μέγιστη εκτιμώμενη εμβέλεια 250 χιλιόμετρα), επιδιώκει στρατηγική αυτονομία, μείωση εξάρτησης από ξένους προμηθευτές και εξαγωγές αντιαεροπορικών συστημάτων. Υπό ανάπτυξη βρίσκεται ένα μίγμα συστημάτων μικρής (Hisar A), μέσης (Hisar O) και μεγάλης εμβέλειας (Siper), ενώ είναι ήδη επιχειρησιακός ο φορητός αντιαεροπορικός πύραυλος Sungur και το αυτοκινούμενο αντιαεροπορικό πυροβόλο Korkut των 35 χιλιοστών. Με εξαίρεση το τελευταίο, που απαριθμεί 42 μονάδες, δεν είναι εύκολο να καταγραφεί πόσα συστήματα Hisar/Siper έχουν παραγγελθεί. Πάντως αυτά θα αντικαταστήσουν τα διαθέσιμα I-HAWK και μικρής εμβέλειας Rapier.

ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Αλβανία: Το 2022 παρήγγειλε έναν μη κατονομαζόμενο αριθμό βλημάτων Stinger για άγνωστο κόστος.

Σκόπια: Το 2022 παρήγγειλαν 18 συστήματα Mistral 3 έναντι 66 εκατ. ευρώ.

Σλοβενία: Το 2024 υπογράφηκε σύμβαση για 1 σύστημα IRIS-T SLM έναντι 147 εκατ. ευρώ. Ακολούθησε το 2025 νέα σύμβαση για 2 IRIS-T SLM χωρίς να ανακοινώνεται κόστος.

Ρουμανία: Το 2023 υπέγραψε συμβόλαιο ύψους 90 εκατ. δολαρίων για 54 νοτιοκορεατικά συστήματα πολύ μικρής εμβέλειας Chiron. Τo 2023 υπογράφηκε συμβόλαιο ύψους 328 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση 4 συστημάτων εγγύς προστασίας με πυροβόλα GDF 103 των 35 χιλιοστών) σε Skynex. Το 2024 παρήγγειλε 3 συστήματα Patriot, με την κατασκευάστρια εταιρεία να αναφέρει ανάληψη έργου 946 εκατ. δολαρίων. Το 2025 παρήγγειλε 231 συστήματα Mistral 3 έναντι 626 εκατ. ευρώ. Το 2025 υπέγραψε συμβόλαιο για 1 Patriot, με την κατασκευάστρια εταιρεία να αναφέρει ανάληψη έργου 168 εκατ. δολαρίων. Το σύστημα αναπληρώνει άλλο που χορηγήθηκε στην Ουκρανία και η αγορά του συγχρηματοδοτήθηκε από 3 κράτη-μέλη του NATO. Το 2025 παρήγγειλε 12 ισραηλινά συστήματα μικρής-μέσης εμβέλειας Spyder, ως μέρος μιας σύμβασης-πλαίσιο για 18 συστήματα, συνολικής αξίας 2 δισ. ευρώ.

Βουλγαρία: Το 2024 υπογράφηκε συμβόλαιο για 1 σύστημα IRIS-T SLM αντί 182 εκατ. ευρώ.

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

Πολωνία: Το 2022 υπογράφηκε συμφωνία απόκτησης 1 συστήματος μικρής εμβέλειας Narew με κόστος 1,65 δισ. ζλότι (385 εκατ. ευρώ). Το 2023 σημειώθηκε νέο συμβόλαιο για 23 συστήματα Narew αντί 29,2 δισ. ζλότι (6,8 δισ. ευρώ) μαζί με μεγάλο αριθμό πυραύλων. Τα συστήματα θα φέρουν πυραύλους CAMM και CAMM-ER, ενώ έχει επίσης υπογραφεί συμφωνία ανάπτυξης του μέσης-μεγάλης εμβέλειας CAMM-MR. Το 2022 υπογράφηκε συμφωνία-πλαίσιο για 16 συστήματα μικρής εμβέλειας Pilica+ και τον εκσυγχρονισμό 6 Pilica σε Pilica+ με κόστος 2,16 δισ. ευρώ. Το 2023 υπογράφηκε συμβόλαιο 6 συστημάτων Patriot για 9,3 δισ. δολάρια. To 2026 υπήρξε παραγγελία 18 συστημάτων αντιμετώπισης drones SAN με κόστος 15 δισ. ζλότι (3,5 δισ. ευρώ). Το 2022 υπήρξε σύμβαση για 600 συστήματα φορητών βλημάτων Piorun NG αντί 3,5 δισ. ζλότι (816,4 εκατ. ευρώ). Στις περισσότερες περιπτώσεις οι αγορές αφορούν συστήματα ενισχυμένης σύνθεσης, γι’ αυτό και το κόστος φαίνεται πιο ακριβό από ό,τι συνήθως. Η Πολωνία στοχεύει στην μαζική ενίσχυση της επίγειας αεράμυνας και την απόκτηση τεχνολογίας για εγχώρια παραγωγή εκτοξευτών και βλημάτων. Αξίζει να αναφερθεί και η παραγγελία το 2024, αξίας 2,5 δις δολαρίων του συστήματος διοίκησης μάχης IBCS από τις ΗΠΑ, για δημιουργία ενιαίας εικόνας αεράμυνας και συντονισμό της.

Τσεχία: Το 2021 υπογράφηκε συμβόλαιο απόκτησης 4 συστημάτων Spyder έναντι 627 εκατ. δολαρίων. Το 2023 αγοράστηκαν βλήματα RBS 70 Mk3 αξίας 34 εκατ. δολαρίων και το 2025 τοποθετήθηκε συμπληρωματική αγορά βλημάτων RBS 70 Mk3, για 24 οχήματα MARS, με κόστος ~190 εκατ. δολάρια. Το κόστος των οχημάτων εκτιμάται σε 155-160 εκατ. ευρώ.

Σλοβακία: Το 2022 συμφωνήθηκε η απόκτηση δύο γερμανικών συστημάτων εγγύς προστασίας MANTIS (πυροβόλο 35 χιλιοστών), στο πλαίσιο του προγράμματος «κυκλικής ανταλλαγής» για την ενίσχυση της Ουκρανίας. Το 2025 υπογράφηκε η απόκτηση 6 ισραηλινών συστημάτων μεσαίας-μεγάλης εμβέλειας Barak MX έναντι περίπου 560 εκατ. ευρώ.

Ουγγαρία: Το 2020 υπογράφηκε συμβόλαιο για 7 συστήματα NASAMS εκτιμώμενου κόστους περίπου 410 εκατ. ευρώ. Το 2023 υπογράφηκε σύμβαση αξίας 30 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη του αντιαεροπορικού πύργου Skyranger 30 στο τεθωρακισμένο Lynx.

Λιθουανία: Το 2022 υπογράφηκε συμβόλαιο 45 εκατ. ευρώ για αδιευκρίνιστο αριθμό βλημάτων RBS 70. Το 2023 υπήρξε ανάθεση έργου 28 εκατ. ευρώ για άγνωστο αριθμό πολωνικών φορητών αντιαεροπορικών Grom. Τo 2024-25 αγοράστηκαν ενδεχομένως 3 συστήματα MSHORAD αντί περίπου 390 εκατ. ευρώ. Το 2023 και το 2024 φαίνεται πως παραγγέλθηκαν από ένα σύστημα NASAMS, με κόστος 200 εκατ. ευρώ και 234 εκατ. ευρώ αντίστοιχα.

Λετονία & Εσθονία: To 2023 αγοράστηκε ένας μη κατονομαζόμενος αριθμός συστημάτων IRIS-T SLM από τις δύο χώρες, σε κοινή αγορά, με το κόστος για τη Λετονία να εκτιμάται σε περίπου 600 εκατ. ευρώ και για την Εσθονία σε περίπου 400 εκατ. Η Λετονία υπέγραψε το 2022 συμβόλαια για βλήματα Piorun και RBS 70, χωρίς να αναφέρονται αριθμοί και κόστος. Η Εσθονία υπέγραψε το 2022 συμβόλαιο για 100 Piorun αντί περίπου 103 εκατ. ευρώ.

Συνολικά, η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση έντονης ανασυγκρότησης της επίγειας αεράμυνας, με σαφή τάση προς πολυεπίπεδα δίκτυα που συνδυάζουν συστήματα διαφορετικών εμβελειών, αυξημένη έμφαση στην αντιμετώπιση drones και, σε πολλές περιπτώσεις, στροφή προς την εγχώρια παραγωγή και στρατηγική αυτονομία. Παρότι κάθε χώρα ξεκινά από διαφορετική αφετηρία, ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτουργεί ως ισχυρός καταλύτης, επιταχύνοντας αποφάσεις που υπό άλλες συνθήκες θα απαιτούσαν χρόνια ή δεν θα υλοποιούνταν καθόλου.