Το ελβετικό πρόγραμμα για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας, στο οποίο υπάρχει δεδομένη επιλογή Patriot ίσως εισέλθει σε νέα φάση αμφισβήτησής καθώς η κοινοπραξία EUROSAM – σύμπραξη της MBDA και της Thales – υπέβαλε επίσημη πρόταση προς τη Βέρνη για το σύστημα SAMP/T NG, παρουσιάζοντάς το ως μια αξιόπιστη, ευρωπαϊκή και κυρίως διαθέσιμη εναλλακτική απέναντι στο αμερικανικό SAM.
Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια στιγμή όπου η Ελβετία αντιμετωπίζει σημαντική αβεβαιότητα σχετικά με την παραγγελία των πέντε μονάδων Patriot που είχε υπογράψει το 2022, αξίας περίπου 2 δισ. ελβετικών φράγκων, με αρχικό χρονοδιάγραμμα παραδόσεων μεταξύ 2026 και 2028. Οι καθυστερήσεις που προέκυψαν από την αμερικανική ανακατεύθυνση συστημάτων συστοιχιών και πυραύλων προς την Ουκρανία και άλλους αποδέκτες υψηλής προτεραιότητας έχουν ουσιαστικά παγώσει το πρόγραμμα, χωρίς σαφή νέο ορίζοντα παραδόσεων, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στις ελβετικές αρμόδιες υπηρεσίες Armasuisse και DDPS.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η EUROSAM προβάλλει το SAMP/T NG ως μια λύση που μπορεί να παραδοθεί ταχύτερα και με μεγαλύτερη βιομηχανική προβλεψιμότητα. Σύμφωνα με την κοινοπραξία, μια παραγγελία που θα γίνονταν σήμερα θα μπορούσε να υλοποιηθεί έως το 2029, δηλαδή σε χρονικό ορίζοντα αισθητά συντομότερο από τις εκτιμήσεις για νέες ευρωπαϊκές παραγγελίες Patriot, οι οποίες ενδέχεται να ξεπεράσουν τα επτά χρόνια λόγω της συσσωρευμένης ζήτησης. Η πρόταση δίνει έμφαση στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, στην απουσία περιορισμών ITAR και στον περιορισμό του κινδύνου μελλοντικών εκτροπών παραδόσεων, ενώ υπογραμμίζει τις αναβαθμισμένες επιχειρησιακές δυνατότητες του συστήματος.
Το SAMP/T NG αποτελεί τη νέα γενιά του γαλλοϊταλικού συστήματος αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας, με σημαντικές βελτιώσεις σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση. Η ενσωμάτωση του νέου πυραύλου Aster 30 B1NT και προηγμένων ραντάρ AESA, όπως το Ground Fire 300, αυξάνει δραστικά την προστατευόμενη περιοχή και ενισχύει τις δυνατότητες αντιμετώπισης τακτικών βαλλιστικών απειλών. Το σύστημα έχει ήδη εισέλθει σε φάση παραγωγής για τις ένοπλες δυνάμεις της Γαλλίας και της Ιταλίας, ενώ οι επιτυχημένες δοκιμές του 2025 και οι πρώτες παραδόσεις στις αρχές του 2026 ενισχύουν την αξιοπιστία του.
Η ελβετική κυβέρνηση είχε απορρίψει το αρχικό SAMP/T το 2021–2022 υπέρ του Patriot, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική λύση θεωρούνταν πιο ώριμη, με μικρότερους χρόνους παράδοσης και ευρύτερη ευρωπαϊκή διάδοση. Ωστόσο, η πραγματικότητα έχει αλλάξει ριζικά. Η αμερικανική βιομηχανική βάση δεν έχει καταφέρει να απορροφήσει την εκρηκτική αύξηση της ζήτησης, παρά την παραγωγή-ρεκόρ άνω των 500 βλημάτων PAC-3 το 2024 και τον στόχο των 650 ετησίως που μετατέθηκε για το 2027. Η πίεση στα αποθέματα, η προτεραιοποίηση της Ουκρανίας και οι καθυστερήσεις σε ευρωπαϊκές παραγγελίες έχουν οδηγήσει αρκετές χώρες να επανεξετάσουν την εξάρτησή τους από το Patriot.
Η περίπτωση της Δανίας, η οποία το 2025 επέλεξε το SAMP/T NG αντί του Patriot επικαλούμενη ταχύτερη παράδοση, κόστος και κυριαρχία, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της μετατόπισης που συντελείται στην Ευρώπη. Παράλληλα, η MBDA έχει επιταχύνει σημαντικά την παραγωγή των πυραύλων Aster, ενώ Γαλλία και Ιταλία επενδύουν σε αύξηση της παραγωγικής ικανότητας ώστε να καλύψουν τη διευρυνόμενη ζήτηση.
Στην Ελβετία, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή με τη χώρα να αναμένει από τις ΗΠΑ ένα σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα έως τα τέλη Μαρτίου 2026. Αν αυτό δεν προκύψει, η αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων – με το SAMP/T NG να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας – θεωρείται πλέον πιθανή. Στο δημόσιο διάλογο έχουν αναφερθεί και άλλες επιλογές, όπως το ισραηλινό Arrow για ανώτερου επιπέδου βαλλιστικές απειλές, αλλά η ευρωπαϊκή πρόταση εμφανίζεται ως η πιο άμεσα εφαρμόσιμη αλλά και… πολιτικά συμβατή.
