Η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ για τις ιστορικές σχέσεις ΕΣΣΔ/Ρωσίας και Τουρκίας επανέφερε στο προσκήνιο μια κρίσιμη πτυχή και των ελληνοτουρκικών συγκρούσεων. Συγκεκριμένα, στις 29 Ιανουαρίου 2026, σε συνέντευξη του στη Μόσχα προς τουρκικά Μέσα, ο Λαβρόφ αναφέρθηκε στην περίοδο της τουρκικής «πάλης για ανεξαρτησία», δηλαδή στην φάση της ανόδου των Νεοτούρκων, και τόνισε ότι τότε η Σοβιετική Ρωσία παρείχε μεγάλη βοήθεια στο κεμαλικό κίνημα.
Λέγοντας χαρακτηριστικά: “Το 2025 γιορτάσαμε την 105η επέτειο από την αναγνώριση εκ μέρους της Σοβιετικής Ρωσίας, της Τουρκικής κυβέρνησης της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης (σ.σ. έτσι ονομάζεται η πρώτη κυβέρνηση των Κεμαλιστών που δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του 1920, ως διάδοχος της Οθωμανικής διακυβέρνησης). Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε Σοβιετική Ένωση, ούτε Ρωσική Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία. Όμως η Σοβιετική Ρωσία όχι μόνο αναγνώρισε την Τουρκία, αλλά της παρείχε σημαντική οικονομική υποστήριξη, μαζί με όπλα, πυρομαχικά και χρυσό. Είμαι σίγουρος πως αυτή η λαμπρή σελίδα στρατηγικής συνεργασίας θα παραμείνει πάντα στη θύμηση και των δύο χωρών μας”.
Η συνέντευξη δόθηκε στο τουρκικό κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο TGRT και στην εφημερίδα Türkiye. Η επιλογή αυτών των δύο πλατφορμών έχει βαρύτητα, καθώς μεταφέρει το μήνυμα σε κοινό με έντονη πρόσληψη «ιστορικής μνήμης» και λειτουργεί ως υπενθύμιση της ρωσοτουρκικής σύμπλευσης σε κρίσιμες καμπές. Η δήλωση αναπαράχθηκε άμεσα και σχολιάστηκε σε σειρά μέσων εκτός Ρωσίας και Τουρκίας, επειδή αγγίζει μια ευαίσθητη ιστορική περίοδο.
Η ουσία πίσω από τη φράση του Λαβρόφ αφορά τη στρατηγική επιλογή της Μόσχας επί Βλαντίμιρ Λένιν, να επενδύσει στον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Η Σοβιετική Ρωσία, μέσα στην απομόνωση και τις απειλές της τότε επαναστατικής περιόδου, αναζήτησε ρήγματα στη βρετανική και γαλλική επιρροή στην Ανατολία και στην Ανατολική Μεσόγειο. Το κεμαλικό κίνημα αξιολογήθηκε ως αντιδυτικός μοχλός, ικανός να ακυρώσει το μεταπολεμικό πλαίσιο που επιχειρούσαν να επιβάλουν οι Σύμμαχοι.
Η σοβιετική συνδρομή προς την Άγκυρα είχε συγκεκριμένο επιχειρησιακό αποτύπωμα. Ο χρυσός μετατράπηκε σε μισθούς, εφοδιασμό, μεταφορές και γενικότερη συνοχή του κεμαλικού μηχανισμού. Τα όπλα και τα πυρομαχικά ενίσχυσαν την αντοχή και τον ρυθμό επιχειρήσεων σε μια περίοδο όπου η έκβαση του ελληνοτουρκικού πολέμου στη Μικρά Ασία κρινόταν από τη δυνατότητα συνεχούς ανασύνταξης και αναπλήρωσης υλικών.
Οι συνέπειες για τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Ανατολίας υπήρξαν καταλυτικές. Η κεμαλική επικράτηση και η κατάρρευση του μετώπου το 1922, συνδέθηκαν με τον βίαιο ξεριζωμό του μικρασιατικού Ελληνισμού, με τη συστηματική εξόντωση των Ελλήνων του Πόντου και με την ολοκλήρωση της γενοκτονικής διαδικασίας κατά των Αρμενίων στην ευρύτερη περιοχή.
Με λίγα λόγια, ο Λαβρόφ υπενθύμισε την σοβιετική/ρωσική βοήθεια στην νεοσύστατη Τουρκία του 1920, που όμως οδήγησε σε μαζική σφαγή και διωγμό ορθόδοξων χριστιανικών πληθυσμών. Και το έκανε χωρίς καμία ντροπή!
