Το Αρχιπέλαγος Τσάγκος βρίσκεται στο κέντρο του Ινδικού Ωκεανού και αποτέλεσε για δεκαετίες σημείο έντονης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Ιστορικά, τα νησιά διοικούνταν ως μέρος του Μαυρικίου, μέχρι που το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) τα απέσπασε το 1965, λίγο πριν την ανεξαρτησία του 1968, δημιουργώντας το British Indian Ocean Territory.
Η κίνηση αυτή είχε ως στόχο την εγκατάσταση στρατηγικής στρατιωτικής βάσης στο Diego Garcia, σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις δεκαετίες 1960–1970, περίπου 2.000 κάτοικοι εκτοπίστηκαν βίαια για να δημιουργηθεί ο χώρος της βάσης, γεγονός που αργότερα καταδικάστηκε διεθνώς ως σοβαρή παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Μετά από δεκαετίες νομικών και διπλωματικών πιέσεων, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Μαυρίκιος κατέληξαν το 2025 σε μια ιστορική συμφωνία. Η συνθήκη προβλέπει τη μεταβίβαση της κυριαρχίας του αρχιπελάγους στον Μαυρίκιο, ενώ το ΗΒ διατηρεί το Diego Garcia μέσω 99ετούς μίσθωσης, εξασφαλίζοντας τη συνέχιση της λειτουργίας της κοινής βάσης ΗΒ–ΗΠΑ. Η συμφωνία είχε αρχικά χαιρετιστεί και από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μέσο διασφάλισης της στρατηγικής παρουσίας τους στην περιοχή.
Ωστόσο, στις 20 Ιανουαρίου 2026, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε μια ιδιαίτερα σκληρή επίθεση κατά της συμφωνίας. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, χαρακτήρισε την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου «act of GREAT STUPIDITY» και «total weakness», υποστηρίζοντας ότι η παραχώρηση κυριαρχίας στον Μαυρίκιο, ακόμη και με τη διατήρηση της βάσης, υπονομεύει την αμερικανική και βρετανική στρατηγική ισχύ. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η κίνηση αυτή «θα γίνει αντιληπτή από Κίνα και Ρωσία ως ένδειξη αδυναμίας» και συνέδεσε το ζήτημα με τη δική του πάγια θέση ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν τη Γροιλανδία, παρουσιάζοντας το θέμα των Τσάγκος ως ακόμη ένα παράδειγμα «αναγκαίας γεωπολιτικής αποφασιστικότητας».
Η βρετανική κυβέρνηση απάντησε ότι η συμφωνία είχε ήδη δημοσίως επικροτηθεί από τις ΗΠΑ και άλλους συμμάχους, επισημαίνοντας ότι ήταν απαραίτητη για να αποφευχθούν νομικές εξελίξεις που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη λειτουργία της βάσης Diego Garcia στο μέλλον. Παράλληλα, διεθνείς αναλυτές σημειώνουν ότι η συμφωνία επιδιώκει να ολοκληρώσει τη διαδικασία αποαποικιοποίησης του Μαυρικίου, να προστατεύσει το ευαίσθητο θαλάσσιο περιβάλλον και να ενισχύσει την ευημερία των κατοίκων.
Σήμερα, η συνθήκη έχει υπογραφεί αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί πλήρως σε ισχύ. Το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να διοικεί το BIOT μέχρι να ολοκληρωθούν οι νομοθετικές διαδικασίες, ενώ η βάση Diego Garcia παραμένει υπό πλήρη επιχειρησιακό έλεγχο ΗΒ–ΗΠΑ.
