Όπως έχουμε δει εδώ και σχεδόν 50 χρόνια στο Αιγαίο, η γεωγραφία είναι αυτή που επιβάλλει ένταση όταν γείτονες επιβουλεύονται περιοχές. Αυτό δείχνει και ο ρωσικός θύλακας του Καλίνινγκραντ, που λειτουργεί ως «άγκυρα» στρατιωτικής παρουσίας στον χώρο της Βαλτικής, και στα βαλτικά κράτη που αισθάνονται ιδιαίτερη ανασφάλεια απέναντι στην ιμπεριαλιστική Ρωσία. ,Οι αεροπορικές κινήσεις από και προς ρωσικά αεροδρόμια της περιοχής, όπως και προς τον ίδιο τον θύλακα, δημιουργούν ανάγκη αναχαίτισης/ταυτοποίησης (scramble/QRA) ρωσικών αεροσκαφών, από μαχητικά κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Έτσι είχαμε πρόσφατα μια ενδιαφέρουσα συνάντηση, ιταλικών Eurofighter με ένα μάλλον σπάνιο Be-200 του ρωσικού Ναυτικού.

Το ΝΑΤΟ διατηρεί αερορικές δυνάμεις Air Policing και Quick Reaction Alert (QRA) σε μόνιμη βάση στην περιοχή, με ζεύγη μαχητικών σε κατάσταση άμεσης απογείωσης, ώστε να ανταποκρίνονται χωρίς καθυστέρηση σε αεροσκάφη που προσεγγίζουν ή εισέρχονται σε περιοχές ενδιαφέροντος και απαιτείται ταυτοποίηση, συνοδεία ή/και εκτροπή. Βέβαια αυτό που κάνουν συνήθως τα νατοϊκά αεροσκάφη είναι η φωτογραφική τεκμηρίωση και ο έλεγχος της κατάστασης σε πραγματικό χρόνο. Και φυσικά το ΝΑΤΟ γνωρίζει επακριβώς τι πηγαινοέρχεται στο Καλίνινγκραντ.

Η διαδικασία αναχαίτισης, τυπικά καταλήγει σε οπτική αναγνώριση. Τα μαχητικά πλησιάζουν σε ασφαλή απόσταση, καταγράφουν τύπο, νηολόγιο/σήματα όπου υπάρχουν, διαμόρφωση και συνοδεύουν τους Ρώσους έως ότου το αεροσκάφος απομακρυνθεί από περιοχή ενδιαφέροντος. Για τις βαλτικές χώρες, όπου η αεροπορική ασφάλεια στηρίζεται σε συμμαχικές αποστολές, κάθε scramble αποτελεί και υπενθύμιση ότι η Συμμαχία αντιμετωπίζει τη ζώνη ως καθημερινής επαγρύπνησης, αυξάνοντας την αίσθηση ασφάλειας σε Εσθονία, Λεττονία και Λιθουανία.

Το «Μπέριεφ» Be-200: ναυτική αποστολή, και ο μύθος του “σωτήρα” των πυρκαγιών

Στην περίπτωση του συγκεκριμένου επεισοδίου, η αναφορά αφορά Beriev Be-200. Στην κοινή αντίληψη έχει μείνει κυρίως ως αεροσκάφος δασοπυρόσβεσης, επειδή η εικόνα του με υδροληψία/ρίψεις είναι εντυπωσιακή. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, λιγότερο «τηλεοπτική» πλευρά σε ρόλους ναυτικής συνεργασίας/έρευνας-διάσωσης (SAR) και υποστήριξης ναυτικών επιχειρήσεων.

Θυμίζουμε πως η συζήτηση στην Ελλάδα γύρω από το Be-200, πήρε άλλο δρόμο τα προηγούμενα χρόνια. Ένα κομμάτι του εγχώριου δημόσιου λόγου –με ρωσόφιλο πρόσημο– το προέβαλε ως “απόλυτο φάρμακο” για τις δασικές πυρκαγιές και ως λύση που «θα άλλαζε το παιχνίδι» από μόνη της. Η πραγματική εικόνα είναι πιο απαιτητική και λιγότερο βολική.

Το Be-200 είναι αμφίβιο και η αποτελεσματικότητά του στη δασοπυρόσβεση συνδέεται με προϋποθέσεις: κατάλληλες επιφάνειες υδροληψίας, συγκεκριμένη κατάσταση θάλασσας/κυματισμού, ανάγκη για υποστήριξη/συντήρηση και κύκλο διαθεσιμότητας που απαιτεί οργανωμένη αλυσίδα ανταλλακτικών και τεχνικής μέριμνας. Η Ελλάδα έχει πυρκαγιές που συχνά εξελίσσονται σε ορεινά και κατακερματισμένα μέτωπα, με άνεμο, καπνό, θερμικά ρεύματα και περιορισμούς προσέγγισης. Σε τέτοιο περιβάλλον, η «μαγική λύση» απλά δεν στέκει.

Το δυστύχημα ενός Be-200 στην Τουρκία κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων δασοπυρόσβεσης υπενθύμισε ότι πρόκειται για δύσκολο έργο, με ρίσκο, όπου ακόμη και ένα θεαματικό αεροσκάφος υπόκειται σε περιορισμούς επιχειρησιακού περιβάλλοντος, ανθρώπινου παράγοντα και τεχνικής καταπόνησης. Μιλάμε για την την απώλεια ενός ρωσικού Be-200ChS (RF-88450) στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές του καλοκαιριού του 2021, όπου συνετρίβη σε ορεινή περιοχή στη νότια/νοτιοανατολική Τουρκία, με απώλεια 8 ατόμων, 5 Ρώσων και 3 Τούρκων.