Η Ινδονησία δείχνει να επιχειρεί μια ουσιαστική επανεκκίνηση της μακρόχρονα προβληματικής συμμετοχής της στο πρόγραμμα KF-21 Boramae, αυτή τη φορά με ένα πιο «μαζεμένο» και θεωρητικά υλοποιήσιμο σχήμα. Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε το Janes, η Τζακάρτα εξετάζει αναθεωρημένο σχέδιο προμήθειας που εστιάζει στην πιθανή απόκτηση 16 μαχητικών KF-21 Block II, έπειτα από κλειστές, υψηλού επιπέδου, συζητήσεις στο ινδονησιακό Υπουργείο Άμυνας στην Τζακάρτα στις 7 Ιανουαρίου 2026. Το «16» δεν είναι τυχαίο: περιγράφεται ως αριθμός που αντιστοιχεί σε μια πλήρη επιχειρησιακή Μοίρα με βάση την δομή της ινδονησιακής Αεροπορίας, άρα σε ένα πακέτο που μπορεί να σταθεί ως αυτόνομη μονάδα, και όχι ως μια απλή «δοκιμαστική» παραγγελία.
Το βασικό στοιχείο που κάνει το νέο σενάριο να ξεχωρίζει είναι η προσπάθεια να λυθεί το πιο δύσκολο κομμάτι του KF-21 για την Ινδονησία: το χρηματοδοτικό και η αξιοπιστία της όποιας ινδονησιακής συνέπειας στις υποχρεώσεις. Η κλειστή σύσκεψη της 7ης Ιανουαρίου φέρεται να επικεντρώθηκε σε πρακτικούς μηχανισμούς σταθεροποίησης της ινδονησιακής θέσης στο πρόγραμμα, με την παρουσία εκπροσώπων της Korea Aerospace Industries (KAI) και της κρατικής ινδονησιακής αεροναυπηγικής εταιρείας PT Dirgantara Indonesia (PTDI). Τη συνάντηση συντόνισε ο Air Commodore Jon Ginting, επικεφαλής του τμήματος Programme and Evaluation στη Defence Logistics Agency. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων τέθηκε από τους Ινδονήσιους η προσδοκία ότι η Νότια Κορέα θα μπορούσε να προσφέρει πιστώσεις μέσω της Export–Import Bank of Korea, ώστε να στηθεί ένα χρηματοδοτικό πλαίσιο που να καλύπτει ταυτόχρονα τις εκκρεμείς υποχρεώσεις της Ινδονησίας προς το πρόγραμμα (οφείλονται ακόμη αρκετά χρήματα προς την Νότια Κορέα) και μια νέα προμήθεια μαχητικών, συνδέοντας τη χρηματοδότηση με πραγματικό παραδοτέο, δηλαδή αεροσκάφη.
Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η «γκρίζα ζώνη». Παρότι η ιδέα της πίστωσης παρουσιάζεται ως κλειδί για να ξεμπλοκάρει το σχήμα, παραμένουν ανοιχτά τα ερωτήματα για το μέγεθος της, οι όποιοι όροι αποπληρωμής, το πού τελειώνουν οι «παλιές» υποχρεώσεις και πού αρχίζει η «νέα» αγορά. Με άλλα λόγια, η Ινδονησία δείχνει να αναζητά έναν τρόπο να μετατρέψει μια περίοδο αβεβαιότητας σε συμφωνία που να μπορεί να περάσει πολιτικά και δημοσιονομικά, χωρίς να ξαναδημιουργήσει το ίδιο πρόβλημα που κατέληξε στις προηγούμενες καθυστερήσεις της συμμετοχής της στο KF-21.
To Janes συνδέει τις συναντήσεις του Ιανουαρίου 2026 με μια προηγούμενη πολιτική προώθηση, καθώς αναφέρει ότι η ιδέα «πακέτου» με νοτιοκορεατική χρηματοδότηση είχε τεθεί νωρίτερα σε ιδιωτική ανταλλαγή απόψεων στο περιθώριο της APEC τον Οκτώβριο 2025, μεταξύ του Προέδρου της Ινδονησίας Prabowo Subianto και του Νοτιοκορεάτη Lee Jae-myung. Το KF-21 επιστρέφει στο τραπέζι ως πολιτικά υποστηριζόμενο σχέδιο, με στόχο να μετασχηματιστεί από «αιώνιο πρόγραμμα σε αναμονή» σε συγκεκριμένη προμήθεια έστω και περιορισμένης κλίμακας.
Η ίδια η ύπαρξη του αριθμού 16 Block II υποδηλώνει μια συνειδητή αναδίπλωση από τις παλαιότερες, πολύ πιο φιλόδοξες, ινδονησιακές επιδιώξεις. Οι αρχικές προσδοκίες είχαν συνδεθεί κατά καιρούς με μεγαλύτερους αριθμούς και μεγαλύτερη βιομηχανική συμμετοχή, κάτι που στην πράξη αποδείχθηκε δύσκολο να στηριχθεί λόγω επαναλαμβανόμενων καθυστερήσεων στις ινδονησιακές πληρωμές επιμερισμού κόστους. Η στροφή σε «Μοίρα» δείχνει προτεραιότητα στην άμεση επιχειρησιακή ένταξη. Ακόμη και στο συμβολικό επίπεδο, αναφέρεται ότι η παρουσία ενός μοντέλου KF-21 στην έκθεση Indo Defence 2025 λειτούργησε ως ένδειξη ότι η Τζακάρτα κρατά ανοικτή την πόρτα του προγράμματος, παρά τα χρόνια αμφιβολίας.
Το γιατί η Ινδονησία κοιτά ειδικά το Block II έχει καθαρή επιχειρησιακή λογική. Το πρόγραμμα KF-21 έχει δομηθεί σε εξελικτικά blocks, καθώς το Block I δίνει έμφαση σε ρόλους αεροπορικής υπεροχής, ενώ το Block II στοχεύει σε πλήρη δυνατότητα multirole, με πιστοποίηση όπλων αέρος–εδάφους και αέρος–επιφανείας, ώστε η πλατφόρμα να εξυπηρετεί τις ινδονησιακές απαιτήσεις «archipelago defence» και προβολής ισχύος σε μεγάλο θαλάσσιο χώρο. Σε αυτό το πλαίσιο, το Block II παρουσιάζεται ως «πιο κοντά» στις ανάγκες της Ινδονησίας, ακριβώς επειδή δεν μένει μόνο στο ρόλο της αναχαίτισης. Η ανάλυση που συνοδεύει το ρεπορτάζ υπογραμμίζει την προοπτική ένταξης κατευθυνόμενων βομβών, stand-off λύσεων όπως το MBDA Spear, καθώς και BVR όπλων όπως ο Meteor, άρα ένα πακέτο που μετακινεί το KF-21 από εναέριας υπεροχής σε πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων με ικανοποιητική ακτίνα δράσης και τα κατάλληλα εργαλεία αποτροπής.
Το KF-21 είναι δικινητήριο μαχητικό με μέγιστη ταχύτητα περί το Mach 1,8 και ακτίνα που αναφέρεται ως άνω των 1.000 χιλιομέτρων, με δύο κινητήρες General Electric F414-GE-400K (με τοπική συναρμολόγηση στη Νότια Κορέα). Η αισθητήρια αρχιτεκτονική βασίζεται σε ραντάρ AESA εγχώριας ανάπτυξης, με υποστήριξη από αισθητήρα IRST και ολοκληρωμένο πακέτο ηλεκτρονικού πολέμου. Για το χρονοδιάγραμμα, το πρώτο πρωτότυπο πραγματοποίησε την πρώτη πτήση στις 19 Ιουλίου 2022, η παραγωγή ξεκίνησε τον Ιούλιο 2024 και οι παραδόσεις προς τη νοτιοκορεατική Αεροπορία αναμένονται να αρχίσουν τον Μάρτιο 2026, στο πλαίσιο αρχικής παραγγελίας 40 Block I, ενώ η ωρίμανση του Block II τοποθετείται σε επόμενο στάδιο, με αναφορές ότι στόχος επιχειρησιακής ετοιμότητας είναι οι αρχές του 2027.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το «βάθος» της εξέλιξης. Πέρα από Block I και Block II, υπάρχει η προοπτική ενός Block III ως μια πιο «stealth» έκδοση με εσωτερική αποθήκη οπλισμού και περαιτέρω μείωση ίχνους. Παράλληλα «τρέχει» και ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο αλλαγής του τρόπου πρόωσης, το Advanced Aviation Engine Development Project, με ορίζοντα το διάστημα 2027–2040 και αναφερόμενη χρηματοδότηση περίπου 3,4 δισ. δολάρια, που στοχεύει σε έναν νοτιοκορεατικό κινητήρα με ώση γύρω στις 16.000 λίβρες σε military thrust και 24.000 λίβρες με afterburner, επιδόσεις υψηλότερες από τον F414. Η λογική που παρουσιάζεται είναι ότι τα Block I/II θα συνεχίσουν με F414, ενώ μια μελλοντική διαμόρφωση τύπου Block III θα μπορούσε να «χτιστεί» γύρω από τον εγχώριο κινητήρα.
Όλα αυτά, όμως, έρχονται να «κουμπώσουν» πάνω σε μια λίγο περίεργη ινδονησιακή πραγματικότητα που έχει γίνει διεθνώς γνωστή: η χώρα εμφανίζει εδώ και χρόνια μια σχεδόν πρωτοφανή τάση να ανοίγει παράλληλα πολλά «κανάλια» αγοράς για νέα μαχητικά, συχνά με εντυπωσιακές ανακοινώσεις ενδιαφέροντος, χωρίς αντίστοιχη ταχύτητα σε οριστικές αγορές και παραδόσεις. Αν κάποιος έψαχνε το απόλυτο παράδειγμα κράτους που «σπάει ρεκόρ ενδιαφέροντος» σε αεροσκάφη νέας γενιάς, το όνομα της Ινδονησίας θα ήταν πολύ ψηλά στη λίστα.
Στον δυτικό άξονα, η μεγάλη σταθερά είναι το πρόγραμμα Rafale. Η Ινδονησία έχει συμβασιοποιήσει συνολικά 42 Rafale, ενώ το πρόγραμμα έχει παρουσιαστεί ως η ραχοκοκαλιά του νέου στόλου. Παράλληλα, στο αμερικανικό σκέλος υπήρξε μνημόνιο/δέσμευση με τη Boeing για έως 24 F-15EX, μια κίνηση που παρουσιάστηκε ως μέρος του ίδιου σχεδίου αντικατάστασης παλαιότερων τύπων, αν και το κόστος και οι διαδικασίες έγκρισης/πακέτου υποστήριξης έχουν τροφοδοτήσει διαρκείς συζητήσεις. Στο «ενδιάμεσο» επίπεδο, η Ινδονησία είχε κινηθεί και προς μεταχειρισμένες λύσεις: χαρακτηριστική είναι η υπόθεση των Mirage 2000-5 από το Κατάρ, η οποία τελικά ακυρώθηκε, παρά το ότι είχε παρουσιαστεί ως γρήγορη λύση ενίσχυσης.
Ταυτόχρονα, υπήρξαν κατά το παρελθόν κινήσεις ενδιαφέροντος για Eurofighter Typhoon (τα αυστριακά Tranche 1), που είχαν παρουσιαστεί ως πιθανή ευκαιρία μεταχειρισμένων για ταχεία κάλυψη κενού. Στον ρωσικό άξονα, η Ινδονησία είχε συνδεθεί έντονα με το Su-35, με το θέμα να περνά περιόδους «παγώματος», αναθεώρησης ή αμφισημίας γύρω από την πραγματική του κατάληξη. Τέλος, στο πιο πρόσφατο περιβάλλον, η Ινδονησία εμφανίζεται να σταθμίζει και μη δυτικές επιλογές: αναφέρθηκαν δημόσια αξιολογήσεις για το κινεζικό J-10C, ενώ υπάρχει και υπογεγραμμένο πλαίσιο/σύμβαση που έχει ανακοινωθεί για 48 τουρκικά KAAN, μια επιλογή εξαιρετικά φιλόδοξη χρονικά και τεχνικά, δεδομένου ότι μιλάμε για πρόγραμμα που ακόμη ωριμάζει.
Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι μια θεωρητική εικόνα ενός ετερόκλητου στόλου-«μωσαϊκού» που, αν υλοποιηθεί σε μεγάλη κλίμακα, δημιουργεί ζητήματα εκπαίδευσης, υποστήριξης, εφοδιαστικής αλυσίδας, διαθεσιμοτήτων και κόστους κύκλου ζωής. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, το KF-21 Block II παρουσιάζεται ως «λογική» απόπειρα επιστροφής σε ένα πρόγραμμα που ήδη είχε ινδονησιακό βιομηχανικό αποτύπωμα και ιστορία, με στόχο να παραχθεί επιτέλους κάποιο αποτέλεσμα.
