Τελικά, έχουμε περάσει αρκετές εβδομάδες, και κανείς από το ΠΝ δεν μου απάντησε για το αν θα γίνει δεκτό το αίτημά μου να αναλάβω το ΚαΨιΜί της ΚΙΜΩΝ. Αν τώρα το τελευταίο είναι πιασμένο, μου κάνει και το ΚαΨιΜί οποιασδήποτε από τις ΦΔΙ. Καλύπτομαι.

Ο ΑΓΕΝ στο Ισραήλ και η Ανατολική Μεσόγειος

Μιλώντας για το Πολεμικό Ναυτικό, η επίσκεψη του ΑΓΕΝ στο Ισραήλ είναι από εκείνες τις κινήσεις που πολλοί θα περάσουν στα ψιλά. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε την επόμενη κρίση για να θυμηθούμε ότι η Ανατολική Μεσόγειος θέλει παρουσία, πλοία, ελικόπτερα, όπλα, καύσιμα, πληρώματα και πολιτική βούληση. Ο ΑΓΕΝ Αντιναύαρχος Δημήτριος Κατάρας πήγε στη Χάιφα, είδε μονάδες επιφανείας, υποβρύχια, ειδικές επιχειρήσεις και επιχειρησιακή οργάνωση. Δηλαδή είδε αυτό που πρέπει να βλέπει ένας Αρχηγός που πιστεύει σε Μεγάλο ΠΝ.

Και για να τελειώνουμε με τα μισόλογα, ο ΑΓΕΝ ανήκει στη σχολή των Αρχηγών που θέλουν Ναυτικό ανοιχτής θαλάσσης. Ναυτικό που δεν θα φυλάει απλώς στενά και προβλήτες, ναυτικό που θα μπορεί να πηγαίνει εκεί όπου παίζονται ελληνικά συμφέροντα. Η γραμμή αυτή έρχεται από τους τελευταίους Αρχηγούς ΓΕΝ, με διαφορετικό τρόπο ο καθένας, και φαίνεται και από όσα έχουμε γράψει στο ΚαΨιΜί για τις επιλογές του ΠΝ. Το ΠΝ έχει μέσα του την παράδοση του μεγάλου στόλου. Το πρόβλημα είναι ότι το κράτος πολλές φορές του φέρθηκε σαν να είναι λέσχη ιστιοπλοΐας με στολές.

Η στήριξη στο Ισραήλ είναι και ελληνική ασφάλεια

Μιλώντας για Ισραήλ, ο ΚαΨιΜιτζής το είχε γράψει από παλιά. Να πάνε οι Αρχηγοί στο Ισραήλ. Να δείξουν ότι η Ελλάδα είναι εκεί. Δεν είναι θέμα συμπάθειας αλλά συμφέροντος, τεχνολογίας, επιχειρησιακής κουλτούρας και κοινού χώρου.

Η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ μπορούν να χτίσουν πλέγμα ασφάλειας που θα κάνει την Ανατολική Μεσόγειο πολύ δύσκολη για όποιον θέλει να παίξει τον πειρατή με χάρτες. Η Τουρκία προσπαθεί να μπει παντού, άλλοτε με χαμόγελα, άλλοτε με απειλές, άλλοτε με γεωγραφία που θα έκανε τον Πτολεμαίο να σηκωθεί από τον τάφο και να ζητήσει συγγνώμη. Αν λοιπόν Ελλάδα και Ισραήλ μπορούν να κλείσουν επιχειρησιακά την Ανατολική Μεσόγειο, αυτό αφορά καλώδια, έρευνες, ΑΟΖ, Κύπρο, πλοία και αποτροπή.

Οι ΦΔΙ περνούν από το χαρτί στη θάλασσα

Μιλώντας για ΦΔΙ, εδώ έχουμε επιτέλους πρόγραμμα που τρέχει. Ο ΚΙΜΩΝ έδειξε πρώτος τον δρόμο, ο ΝΕΑΡΧΟΣ μπήκε σε θαλάσσιες δοκιμές, και ο ΦΟΡΜΙΩΝ έχει περάσει από τη φάση του ναυπηγικού σώματος στη φάση που αρχίζει να γίνεται κανονικό πολεμικό πλοίο. Η 2η και η 3η ελληνική ΦΔΙ, ο ΝΕΑΡΧΟΣ και ο ΦΟΡΜΙΩΝ, θα ενσωματώνουν βελτιώσεις σε σχέση με το πρώτο γαλλικό και το πρώτο ελληνικό πλοίο. Αυτό ακριβώς γίνεται στα σοβαρά ναυπηγικά προγράμματα. Το πρώτο σκάφος τρώει τις παιδικές ασθένειες, και οι παρατηρήσεις περνάνε στα επόμενα.

Το ΠΝ βιάζεται, και καλά κάνει. Βιάζεται επειδή οι υποχρεώσεις ανεβαίνουν. Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειος, Κύπρος, αποστολές, συνοδείες, νατοϊκές απαιτήσεις, εθνικές απαιτήσεις και πραγματική απειλή. Τα πλοία δεν παραδίδονται σαν ψυγεία από κατάστημα. Παραδίδονται, δοκιμάζονται, βελτιώνονται, ολοκληρώνονται, και τότε γίνονται πλήρες όπλο.

Οι ΦΔΙ θέλουν όπλα και όχι φωτογραφίες

Μιλώντας για την πραγματική ισχύ των ΦΔΙ, οι Γάλλοι έχουν κάθε λόγο να μιλούν για τις πραγματικές επιδόσεις του σχεδίου, και το ΠΝ έχει κάθε λόγο να βιάζεται για την πλήρη ωρίμανση της κλάσης. Ο ΚΙΜΩΝ, ο ΝΕΑΡΧΟΣ, ο ΦΟΡΜΙΩΝ και ο ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ είναι το πρώτο σοβαρό βήμα για να αποκτήσει η χώρα φρεγάτες που βλέπουν, συνδέονται, στοχοποιούν και πολεμούν σε επίπεδο που οι παλιές μονάδες μπορούν μόνο να ονειρευτούν.

Και επειδή εδώ μιλάμε για πλοία μάχης, η κουβέντα δεν τελειώνει με το σκαρί. Η 4η ΦΔΙ είναι σωστή κίνηση, όμως το μεγάλο θέμα είναι τι θα φορτώσει. Οι ΑΣΤΕΡ 30, οι ΕΞΟΣΕΤ, τα ΡΑΜ, τα αντίμετρα, τα μη επανδρωμένα ελικόπτερα, τα πάντα πρέπει να υπάρχουν σε επάρκεια. Εμείς οφείλουμε να σταματήσουμε να αγοράζουμε πλοία σαν να αγοράζουμε άδεια ντουλάπια.

Οι Μπεργκαμίνι και το πρώτο πραγματικό άλμα ως το 2030

Μιλώντας για Μπεργκαμίνι, φαίνεται ότι πλησιάζει η ώρα για το τελικό δεσμευτικό κείμενο. Δεν είμαστε πια στη φάση του “το συζητάμε”. Η λογική είναι δύο ιταλικές ΦΡΕΜΜ, με προοπτική για άλλες δύο, αλλά ας κρατήσουμε πρώτα τα δύο πλοία που καίνε.

Αν όλα πάνε όπως σχεδιάζεται, οι δύο πρώτες Μπεργκαμίνι θα έρθουν πριν από το τέλος της δεκαετίας. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι το 2030 το ΠΝ μπορεί να έχει έξι πραγματικά σύγχρονες μονάδες πρώτης γραμμής, τέσσερις ΦΔΙ και δύο Μπεργκαμίνι.

Μεγάλο ΠΝ ή Μικρό ΠΝ, ώρα για απάντηση

Μιλώντας για το Μεγάλο ΠΝ, οι Μπεργκαμίνι είναι η μεγάλη δοκιμή. Αν προχωρήσουν, το ΠΝ παίρνει οξυγόνο. Αν χαθούν, όσοι στήριξαν τη λογική του Μικρού ΠΝ θα έχουν πετύχει τον στόχο τους. Το ΠΝ έχει χάσει πολλές ευκαιρίες μεταχειρισμένων πλοίων. Δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει και αυτή.

Η απόκτηση των 2 συν 2 Μπεργκαμίνι είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για το ΠΝ. Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό, όμως όταν έχεις Στόλο που γερνάει, ΜΕΚΟ που αργούν, Σ που τραβούν ως το 2040, και ΦΔΙ που ακόμη ωριμάζουν, τα μεταχειρισμένα μεγάλα πλοία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαίο κομμάτι μέχρι να ξαναμάθουμε να ναυπηγούμε και να αγοράζουμε στην ώρα μας.

Οι ΜΕΚΟ και η ώρα που θα ψάχνουμε υπεύθυνους

Μιλώντας για ΜΕΚΟ, εδώ αρχίζει η πραγματική αγωνία. Το πρόγραμμα έχει περάσει από το “κάποτε θα γίνει” στο “κάτι κινείται”, όμως το χρονοδιάγραμμα παραμένει δύσκολο. Το πρώτο πλοίο, αν όλα πάνε καλά, θα είναι έτοιμο κάπου στο 2029. Η φράση “αν όλα πάνε καλά” λέγεται γιατί οι ΜΕΚΟ θέλουν ηλεκτρονικά, σύστημα μάχης, όπλα, εργασίες στο σκάφος, καλωδιώσεις, δοκιμές, πιστοποιήσεις και εκπαίδευση.

Το δύσκολο σημείο θα έρθει το 2028. Τότε θα ξέρουμε αν έχουμε υπερβάσεις κόστους και χρόνου. Σε μια κλασική σύμβαση με μεγάλο ναυπηγείο, ας πούμε ΜΠΑΜΠΚΟΚ ή ΤΚΜΣ, η ευθύνη θα έπεφτε στον ανάδοχο. Τώρα, με τη λογική που στήθηκε το πρόγραμμα, ένα μεγάλο κομμάτι πίεσης μπορεί να πέσει πάνω σε αξιωματικούς. Δηλαδή σε ανθρώπους που προσπαθούν να σώσουν πλοία, να τρέξουν συμβάσεις, να βρουν λύσεις, και στο τέλος να απολογούνται επειδή το κράτος θυμήθηκε αργά τις φρεγάτες του 1990.

Οι Σ που θα μείνουν και το φτηνό λίφτινγκ που πρέπει να γίνει

Μιλώντας για τις Σ, ας πούμε κάτι που λίγοι λένε καθαρά. Κάποιες θα μείνουν μέχρι περίπου το 2040. Όχι επειδή είναι λογικό, ούτε επειδή οι ΚΟΡΤΕΝΑΕΡ ανακάλυψαν το ελιξίριο της νεότητας. Θα μείνουν επειδή τα πλοία δεν φυτρώνουν.

Όσες Σ επιλεγούν για παράταση ζωής χρειάζονται μικρή, φτηνή και πρακτική αναβάθμιση. Πρώτα στο σκάφος, ώστε να πλέουν με ασφάλεια. Μετά στα απολύτως αναγκαία ηλεκτρονικά. Όχι φαντασιώσεις, όχι μεγαλεία, όχι να τις κάνουμε μίνι ΦΔΙ. Ένα παλιό πλοίο που πλέει, βλέπει, επικοινωνεί και αυτοπροστατεύεται στοιχειωδώς, έχει αξία. Ένα παλιό πλοίο που απλώς υπάρχει στη λίστα, είναι πρόβλημα με αριθμό πλευράς.

Τα ΡΟΜΕΟ, τα ΣΗΧΟΚ και η ανθυποβρυχιακή αλήθεια

Μιλώντας για ΡΟΜΕΟ, εδώ το ΠΝ έκανε μια από τις καλύτερες κινήσεις των τελευταίων ετών. Από την αρχική έγκριση για έως επτά ΜΗ-60Ρ, μέχρι την αγορά των τεσσάρων πρώτων ελικοπτέρων και την υπογραφή για τα τρία επιπλέον ΡΟΜΕΟ, το ΠΝ έδειξε ότι ξέρει να διαπραγματεύεται όταν έχει καθαρό στόχο.

Τα ΡΟΜΕΟ είναι άλλος κόσμος. Ραντάρ, σόναρ, ηχοσημαντήρες, αποστολές επιφανείας, ανθυποβρυχιακός πόλεμος, δικτύωση με τις νέες φρεγάτες. Το πρόβλημα είναι ότι μόνο τα επτά ΡΟΜΕΟ είναι σίγουρα. Υπήρξε πρόταση για άλλα τρία ώστε να αντικατασταθούν τα τρία ΣΗΧΟΚ που είναι πολύ δύσκολο να πετάξουν. Πέρασε από το ΑΝΣ, όχι ομόφωνα, και μετά πήγε στο ελληνικό συρτάρι με την ετικέτα “κάποτε”. Από τα 11 ΣΗΧΟΚ, τα οκτώ μπαίνουν σε ροτέισιον επισκευών, και αν δεν υπάρξει ΦΟΣ θα καθηλωθούν.

Όπλα, απόθεμα και τα πυραυλόδεντρα που δεν υπάρχουν

Μιλώντας για όπλα, εδώ είναι ίσως η πιο σοβαρή κουβέντα. Το ΠΝ προσπαθεί να αγοράσει επιπλέον ποσότητες για τις ΦΔΙ, ειδικά τώρα που υπάρχει και η 4η. Η αρχική λογική ήταν μικρό απόθεμα, περίπου για να φορτώσουμε τα πλοία και να έχουμε κάτι παραπάνω, το περίφημο Επί 1,2. Άλλα ναυτικά αγοράζουν επί τρία και επί τέσσερα. Τα κράτη του Κόλπου στοκάρουν όπλα σαν να ετοιμάζονται για δέκα στόλους, και εμείς ακόμη λειτουργούμε με τη λογική “αν γίνει κάτι, θα ρίξουμε ό,τι έχουμε και μετά θα μας χωρίσουν οι μεγάλοι”. Ωραίο δόγμα για το 1996. Λιγότερο ωραίο για το 2026.

Αν γίνει σύγκρουση, μπορεί να κρατήσει μέρες, εβδομάδες, ίσως και μήνες με χαμηλότερη ή υψηλότερη ένταση. Κανείς δεν εγγυάται ότι θα πέσει ένα τηλέφωνο και θα σταματήσουν όλοι επειδή έτσι βολεύει την Αθήνα. Οι ΑΣΤΕΡ, οι ΕΞΟΣΕΤ, οι τορπίλες, τα αντίμετρα, τα ανταλλακτικά, όλα έχουν χρόνους παραγωγής, ουρές παραγγελιών, πολιτικές εγκρίσεις και κόστος. Άρα το Μεγάλο ΠΝ δεν είναι μόνο πλοία. Είναι και γεμάτες αποθήκες. Πλοίο χωρίς βλήματα είναι ωραία φωτογραφία. Πλοίο με απόθεμα είναι αποτροπή.

Το Μεγάλο ΠΝ θέλει και μεγάλο ταμείο

Μιλώντας για λεφτά, ας πούμε κάτι που στην Ελλάδα ακούγεται σχεδόν βλάσφημο. Το ΠΝ μπορεί να παίρνει πλοία, αλλά συνεχίζει να χρειάζεται χρήματα. Πολλά χρήματα. Και ίσως για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, θα πρέπει να αρχίσει να λαμβάνει περισσότερα από την ΠΑ. Ξέρω, θα πέσουν κεραυνοί. Θα αρχίσουν τα “η αεροπορία κερδίζει τους πολέμους”, τα “το αεροπλάνο πάει παντού”, τα “χωρίς αεροπορική υπεροχή τελειώσαμε”. Όλα σωστά. Μόνο που η ΑΟΖ δεν πετάει. Η ΑΟΖ πλέει.

Η Ελλάδα, αν θέλει πραγματικά να αποκτήσει ΑΟΖ και να την κρατήσει, χρειάζεται ΠΝ. Όχι για να πολεμήσει, για να μην πολεμήσει. Όχι για να κατακτήσει ΑΟΖ, για να μην τη χάσει. Αν μια χώρα έχει δικαιώματα στη θάλασσα, αλλά δεν έχει τρόπο να τα στηρίξει, τότε τα δικαιώματα αυτά μετατρέπονται σε ωραίες παραγράφους νομικών κειμένων. Και οι ωραίες παράγραφοι δεν σταματούν φρεγάτες, ερευνητικά, ντρόουνς, υποβρύχια και συνοδευτικά πλοία. Τα σταματά η αποτροπή. Και αποτροπή στη θάλασσα σημαίνει Στόλος.

Λεφτά υπάρχουν, απλώς τα βρίσκουν πάντα πάνω μας

Μιλώντας για το Ταμείο Στόλου, εδώ έχουμε ένα από τα ωραιότερα ελληνικά ανέκδοτα. Μια χώρα που άφησε τον Στόλο να γεράσει, που έφτασε να μετράει φρεγάτες σαν αντίκες, που θυμήθηκε τις νέες ναυπηγήσεις όταν οι άλλοι ήδη περνούσαν σε επόμενη γενιά, αποφάσισε ότι το πρόβλημα είναι και το Ταμείο. Το ιστορικό Ταμείο Εθνικού Στόλου είχε αποστολή τη συμπλήρωση των ναυτικών δυνάμεων του κράτους. Τώρα το ΤΕΣ συγχωνεύεται μαζί με τα άλλα ταμεία και περνά στη νέα λογική ακινήτων.

Θυμάστε κάποτε που ο ΓΑΠ είχε πει “λεφτά υπάρχουν”. Πράγματι υπήρχαν. Τα είχαμε εμείς πάνω μας. Και μας τα πήραν. Τώρα είπαμε στο ΠΝ “λεφτά υπάρχουν”. Πράγματι υπάρχουν. Τα έχει το ΠΝ πάνω του. Και, όπως πάει το πράγμα, θα του τα πάρουμε. Τα ακίνητα βεβαίως βεβαίως.

Η ενίσχυση του Στόλου πρέπει να γίνει υποχρέωση του κράτους

Μιλώντας για το μέλλον, το ΠΝ πρέπει να ενισχύεται κάθε χρόνο. Όχι όποτε περισσεύει κάτι. Όχι όταν έχουμε κρίση. Όχι όταν βγαίνει ο Αρχηγός και λέει “δεν βγαίνουμε”. Κάθε χρόνο. Με σταθερό, δεσμευτικό, πολυετές πρόγραμμα. Αν γίνεται, να μπει και στη συνταγματική αναθεώρηση. Να υπάρχει υποχρέωση διατήρησης ελάχιστης ναυτικής ισχύος. Γιατί η Ελλάδα χωρίς Στόλο είναι χώρα με νησιά που ελπίζει να τη λυπηθούν. Και τα κράτη που ελπίζουν στη λύπηση των άλλων, συνήθως στο τέλος μετράνε απώλειες.

Το πιο ωραίο είναι ότι όσοι άφησαν τον Στόλο να ρημάξει, αντί να έχουν λουφάξει, βγαίνουν και το παίζουν μάγκες. Πολιτικοί, πρώην στρατιωτικοί, διάφοροι σοφοί των διαδρόμων. Άλλοι έκοβαν προγράμματα, άλλοι καθυστερούσαν αποφάσεις, άλλοι έλεγαν “έχουμε χρόνο”, άλλοι είχαν αναγάγει την αδράνεια σε στρατηγική. Και τώρα εμφανίζονται με ύφος εκατό καρδιναλίων, να εξηγήσουν τι πρέπει να κάνει το ΠΝ. Οι φήμες λένε ότι ο ΥΕΘΑ κάποιους από αυτούς τους ακούει κιόλας.

Όποιος αφήνει τον Στόλο χωρίς πλοία, πρέπει να θεωρείται ότι παρανομεί θεσμικά και εθνικά. Δεν μπορεί μια χώρα με τέτοια ακτογραμμή, τέτοια νησιά, τέτοια Κύπρο δίπλα της και τέτοια Τουρκία απέναντί της, να αντιμετωπίζει το ΠΝ σαν ακριβό χόμπι. Το ΠΝ είναι το ασφαλιστήριο συμβόλαιο της χώρας. Και όπως όλα τα ασφαλιστήρια, αν θυμηθείς να το πληρώσεις όταν πάρει φωτιά το σπίτι, τότε απλώς θα δεις τις στάχτες με απόδειξη στο χέρι.