Η εξέλιξη της κινεζικής υποβρύχιας ισχύος τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια αποτυπώνεται πλέον με σαφή δεδομένα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις για το 2026, το Πολεμικό Ναυτικό της Κίνας διαθέτει περίπου 12 ενεργά πυρηνοκίνητα υποβρύχια, αλλά με αυξημένο ρυθμό ναυπηγήσεων. Ο στόλος περιλαμβάνει και στρατηγικά βαλλιστικών πυραύλων (SSBN) και επιθετικά κρούσης (SSN), ώστε να συνδυάζει προβολή ισχύος σε στρατηγικό επίπεδο, μαζί με δυνατότητα αποτροπής και θαλάσσιου ελέγχου.
Στον πυρήνα της στρατηγικής αποτροπής βρίσκονται έξι υποβρύχια τύπου 094 και 094A, κλάσης Jin. Τα σκάφη έχουν εκτόπισμα περίπου 11.000 τόνων σε κατάδυση, μήκος περί τα 135 μέτρα και φέρουν 12 κατακόρυφους εκτοξευτές για βαλλιστικούς πυραύλους. Ο οπλισμός τους περιλαμβάνει τους πυραύλους JL-2 και τη νεότερη γενιά JL-3. Ο JL-3 εκτιμάται ότι διαθέτει εμβέλεια άνω των 9.000 χιλιομέτρων, επιτρέποντας πλήγματα διηπειρωτικής κλίμακας στις ΗΠΑ ή και την Ευρώπη, από περιοχές περιπολίας εντός του δυτικού Ειρηνικού. Με αυτόν τον τρόπο, η Κίνα διαθέτει πλέον αξιόπιστη θαλάσσια συνιστώσα δεύτερου πυρηνικού πλήγματος.
Παρά τα υψηλότερα επίπεδα ακουστικής υπογραφής σε σχέση με τα αμερικανικά Ohio ή τα ρωσικά Borei-A, η επιχειρησιακή αξία των Type 094 έγκειται στη συνεχή παρουσία τους στη θάλασσα, στοιχείο κρίσιμο για τη στρατηγική αποτροπή.
Στον τομέα των επιθετικών υποβρυχίων, η Κίνα διαθέτει έξι τύπου 093 και 093A κλάσης Shang, συν 3 παλαιότερα κλάσης 091, κλάσης Han. Τα Shang έχουν εκτόπισμα περίπου 6.500–7.000 τόνων, μέγιστη ταχύτητα άνω των 30 κόμβων σε κατάδυση και επιχειρησιακό βάθος που εκτιμάται στα 300+ μέτρα. Ο οπλισμός τους περιλαμβάνει τορπίλες βαρέος τύπου και πυραύλους cruise εκτοξευόμενους από τορπιλοσωλήνες, καλύπτοντας αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου, συνοδείας και επιθετικής κρούσης εναντίον ομάδων μάχης των αμερικανικών αεροπλανοφόρων.
Η ποιοτική αναβάθμιση του κινεζικού στόλου αποτυπώνεται στην εξέλιξη των Shang, στην έκδοση 093B, με τουλάχιστον 4 σκάφη υπό κατασκευή (ίσως και περισσότερα σε αρχικό στάδιο συλλογής υλικών), όπου αναμένονται βελτιώσεις ηλεκτρονικών και χαμηλότερα επίπεδα θορύβου.
Σε εξέλιξη βρίσκονται και προγράμματα επόμενης γενιάς. Το επιθετικό υποβρύχιο κλάσης 095 αναμένεται να ξεπερνά τους 8.000 τόνους και να ενσωματώνει νέο πυρηνικό αντιδραστήρα, βελτιωμένα υδροδυναμικά χαρακτηριστικά και σημαντικά μειωμένη ακουστική υπογραφή. Παράλληλα, το στρατηγικό Type 096 προορίζεται να αντικαταστήσει σταδιακά τα Type 094, με μεγαλύτερο αριθμό βαλλιστικών πυραύλων και αυξημένη επιβιωσιμότητα σε περιβάλλον έντονης ανθυποβρυχιακής απειλής.
Συγκριτικά η ρωσική υποβρύχια δύναμη, σε σύγκριση, εκτιμάται ότι αριθμεί 25 έως 28 ενεργά πυρηνοκίνητα, συμπεριλαμβανομένων των Borei SSBN και των Yasen/Yasen-M SSGN. Παρότι τα Yasen-M αποτελούν εξαιρετικά προηγμένες πλατφόρμες, η Ρωσία αντιμετωπίζει περιορισμούς στον ρυθμό ναυπήγησης και στη διαθεσιμότητα παλαιότερων κλάσεων, γεγονός που επηρεάζει τη συνολική επιχειρησιακή ικανότητα του στόλου.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν στην κορυφή, με 71 πυρηνοκίνητα υποβρύχια σε υπηρεσία στο τέλος του 2025, εκ των οποίων 53 SSN, 14 SSBN και 4 SSGN (εξαπόλυσης πυραύλων cruise).
Eδώ πάντως η Κίνα αν και υστερεί ακόμη σε αριθμούς από την Ρωσία, έχει υπεροχή σε ναυπηγική υποδομή, οπότε θα την πλησιάσει σταδιακά και σε ποσότητα σκαφών και σε ποιότητα.
Πόσο αθόρυβα είναι τα κινεζικά υποβρύχια
Η υπεροχή στα υποβρύχια, αποκτά πραγματικό νόημα μόνο όταν συνδυάζεται με ακουστική επιβιωσιμότητα. Στον υποθαλάσσιο πόλεμο, το επίπεδο θορύβου καθορίζει το ποιος εντοπίζει πρώτος, ποιος επιλέγει χρόνο και τόπο εμπλοκής και ποιος επιβάλλει τους κανόνες του, χωρίς αποκάλυψη των μέσων του. Η κινεζική εξέλιξξη των σχεδίων υποβρυχίων της τελευταίας δεκαπενταετίας κινείται με σαφή στόχο τη μείωση ακουστικής υπογραφής, ακόμη κι αν η απόσταση από τα πλέον ώριμα δυτικά πρότυπα παραμένει.
Οι πρώιμες εκδόσεις των Type 093 Shang καταγράφηκαν από δυτικές υπηρεσίες ως αισθητά θορυβώδεις σε σύγκριση με σύγχρονα SSN. Αξιολογήσεις της δεκαετίας του 2010 τις τοποθετούσαν σε επίπεδα αντίστοιχα με σοβιετικά σκάφη της δεκαετίας του ’80. Η εικόνα αυτή μεταβάλλεται σταδιακά με τη έκδοση 093A και κυρίως την υπό κατασκευή 093B, όπου υιοθετούνται βελτιωμένες ελαστικές βάσεις μηχανών, ανασχεδιασμένη έλικα χαμηλής σπηλαίωσης και εκτεταμένη επένδυση ανηχοϊκών πλακιδίων. Αρκετές πηγές συγκλίνουν ότι τα 093B θα πλησιάζουν τα επίπεδα θορύβου των ρωσικών Akula I βελτιωμένων εκδόσεων, χωρίς όμως να ταυτίζονται με τα κορυφαία δυτικά SSN.
Η κλάση Yasen-M της Ρωσίας αποτελεί το σημείο αναφοράς για σύγκριση με την Κίνα. Δημόσιες τοποθετήσεις Ρώσων αξιωματούχων και αξιολογήσεις αμερικανικών υπηρεσιών αναφέρουν ότι τα Yasen-M έχουν ακουστικό αποτύπωμα συγκρίσιμο με πρώιμες εκδόσεις των αμερικανικών Virginia Block I/II. Η επίδοση αυτή επιτυγχάνεται μέσω πλήρους απομόνωσης αντιδραστήρα, εξελιγμένων υδροδυναμικών γραμμών και ενσωμάτωσης σόναρ μεγάλης επιφάνειας στο ρύγχος, με θυσία συμβατικών τορπιλοσωλήνων εμπρός. Σε καθαρά ακουστικούς “όρους” όμως, τα Yasen-M διατηρούν πλεονέκτημα έναντι των κινεζικών 093B.
Πάντως τα νεότερα αμερικανικά Virginia εμφανίζουν ακουστικό ίχνος χαμηλότερο ακόμη και από τα Improved Los Angeles. Η χρήση προώθησης με pump-jet, ο εκτεταμένος αυτοματισμός και η διαρκής αναβάθμιση υλικών απορρόφησης θορύβου δημιουργούν ένα επίπεδο που καμία άλλη χώρα δεν έχει φτάσει. Τα κινεζικά προγράμματα Type 095 στοχεύουν ακριβώς στο να γεφυρώσουν αυτό το χάσμα.
Στον στρατηγικό τομέα, τα κινεζικά Type 094/094A παρουσιάζουν υψηλότερη ακουστική υπογραφή σε σχέση με Borei-A και Ohio, στοιχείο που περιορίζει τις περιοχές ασφαλούς περιπολίας. Η Κίνα αντιμετωπίζει το ζήτημα αυτό με δόγμα “bastion” (“οχύρωσης”), δηλαδή συγκέντρωση των υποβρυχίων της σε μια σχετικά ασφάλη θαλάσσια ζώνη στον δυτικό Ειρηνικό, ως δηλαδή ένα “κάστρο” από όπου εντός του, θα μπορούν να εξαπολύουν τους πυραύλους τους. Η επερχόμενη κλάση Type 096 προορίζεται να μειώσει δραστικά τον θόρυβο, με μεγαλύτερο εκτόπισμα και νέο αντιδραστήρα χαμηλότερων δονήσεων, οπότε θα επιτρέπει και ευρύτερη γεωγραφική διασπορά περιπολιών.
Συνολικά σε στρατηγικούς όρους, η υποθαλάσσια ισορροπία μεταξύ των 3 υπερδυνάμεων μετασχηματίζεται από ποιοτικό μονοπώλιο σε ανταγωνισμό μάζας και επάρκειας. Η σύγκριση των υποβρυχίων δείχνει ότι η Κίνα δεν έχει φτάσει το ανώτατο επίπεδο απόδοσης των ΗΠΑ, ή το ρωσικό, έχει όμως πετύχει το κρίσιμο κατώφλι όπου ο συνδυασμός αριθμών, αισθητήρων και όπλων επαρκεί για αξιόπιστη προβολή ισχύος, με μακροχρόνια αντοχή στον χρόνο.
