Η Αμερικανική Αεροπορία ανέθεσε σύμβαση ύψους 3,5 εκατ. δολαρίων στην εταιρεία Natilus για την ανάπτυξη του KONA, ενός νέου μεταγωγικού αεροσκάφους με διαμόρφωση blended-wing body (BWB), που συνδυάζει την άτρακτο με τις πτέρυγες σε μια ενιαία αεροδυναμική δομή. Η χρηματοδότηση αποσκοπεί στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και των δοκιμών του αεροσκάφους, το οποίο προορίζεται να καλύψει το κενό μεταξύ των ελαφρών μεταγωγικών και των μεγαλύτερων τακτικών μεταφορικών, όπως το C-130 Hercules.
Η συμφωνία αποτελεί την πρώτη χρηματοδότηση που λαμβάνει η Natilus από την αμερικανική κυβέρνηση και εντάσσεται στο αυξανόμενο ενδιαφέρον της USAF για αεροσκάφη με υψηλότερη αεροδυναμική απόδοση, μικρότερη κατανάλωση καυσίμου και μεγαλύτερη ευελιξία στις μεταφορές.
Το KONA χρησιμοποιεί μια σχεδίαση στην οποία η άτρακτος συμμετέχει σημαντικά στην παραγωγή άντωσης, αντί να αποτελεί κυρίως τον χώρο μεταφοράς φορτίου, όπως συμβαίνει στα συμβατικά αεροσκάφη. Η αρχιτεκτονική BWB επιτρέπει επίσης τη δημιουργία ευρύτερου εσωτερικού χώρου, προσφέροντας πλεονεκτήματα στη μεταφορά ογκωδών φορτίων. Σύμφωνα με τη Natilus, η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να μειώσει την κατανάλωση καυσίμου κατά περίπου 30% σε σύγκριση με αντίστοιχα συμβατικά αεροσκάφη, αν και η επίδοση αυτή μένει να επιβεβαιωθεί στις πτητικές δοκιμές.
Το KONA έχει άνοιγμα πτερύγων περίπου 26 m, μέγιστο βάρος απογείωσης 8,6 τόνους και σχεδιάζεται να μεταφέρει φορτίο έως 3,6 τόνους σε απόσταση περίπου 1.480 χιλιομέτρων. Η πρόωση θα βασίζεται σε στροβιλοελικοφόρους κινητήρες της οικογένειας Pratt & Whitney Canada PT6.
Η εταιρεία το προορίζει αρχικά για εμπορικές μεταφορές μικρών και μεσαίων αποστάσεων, ιδιαίτερα για τη διασύνδεση περιφερειακών αεροδρομίων με μεγαλύτερα κέντρα διανομής. Ωστόσο, η USAF ενδιαφέρεται για τη στρατιωτική αξιοποίησή του σε αποστολές εφοδιασμού μικρών, διασκορπισμένων μονάδων, κυρίως στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Η συγκεκριμένη απαίτηση συνδέεται με το δόγμα Agile Combat Employment (ACE), το οποίο προβλέπει τη διασπορά αεροσκαφών και προσωπικού σε μεγάλο αριθμό μικρότερων βάσεων, με όσο το δυνατόν μικρότερο αποτύπωμα υποστήριξης, ώστε να μειώνεται η ευπάθειά τους σε εχθρικές πυραυλικές επιθέσεις. Παρόλα αυτά, μια τέτοια διάταξη δημιουργεί αυξημένες ανάγκες μεταφοράς καυσίμων, ανταλλακτικών, πυρομαχικών και εξοπλισμού μεταξύ εγκαταστάσεων που ενδέχεται να απέχουν εκατοντάδες χιλιόμετρα.
Τα C-130 μπορούν να καλύψουν σημαντικό μέρος αυτών των αναγκών, αλλά η χρησιμοποίησή τους για μικρά φορτία δεν είναι πάντοτε η αποδοτικότερη λύση. Από την άλλη πλευρά, ελαφρά αεροσκάφη όπως το Cessna 208 Caravan έχουν σαφώς μικρότερη μεταφορική ικανότητα. Το KONA προτείνεται ως ενδιάμεση λύση, στην κατηγορία που η Natilus χαρακτηρίζει «sub–tactical lift», δηλαδή μεταφορές μικρότερης κλίμακας από τις συνήθεις τακτικές αερομεταφορές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα μελλοντικής μετατροπής του σε προαιρετικά επανδρωμένο ή πλήρως αυτόνομο αεροσκάφος.
Η δυνατότητα αυτή θεωρείται σημαντική για στρατιωτικές αποστολές εφοδιασμού σε περιοχές υψηλής απειλής, όπου η αποστολή μη επανδρωμένων μεταγωγικών θα μπορούσε να περιορίσει την έκθεση των πληρωμάτων σε κίνδυνο. Προς το παρόν, ωστόσο, το KONA δεν αποτελεί επιχειρησιακό αυτόνομο αεροσκάφος και η συγκεκριμένη ικανότητα παραμένει αναπτυξιακός στόχος.
Η Natilus έχει ήδη αρχίσει την κατασκευή του πρωτοτύπου στις εγκαταστάσεις της στο Σαν Ντιέγκο. Η πρώτη πτήση επιδιώκεται να πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2027 ή στις αρχές του 2028, ενώ σχεδιάζεται και επίδειξη των δυνατοτήτων του αεροσκάφους στο πλαίσιο διακλαδικής στρατιωτικής άσκησης, πιθανότατα στον Ειρηνικό. Η εταιρεία αναφέρει ότι, εφόσον το πρόγραμμα προχωρήσει σε παραγωγή, θα μπορούσε να κατασκευάζει περίπου πέντε αεροσκάφη τον μήνα.
Σημειώνεται ότι το KONA είναι το δεύτερο πρόγραμμα blended–wing body που χρηματοδοτεί η USAF, μετά την ανάθεση σύμβασης ύψους 235 εκατ. δολαρίων στην JetZero το 2023, για την ανάπτυξη του πολύ μεγαλύτερου αεροσκάφους επίδειξης τεχνολογίας Z4.
Οι δύο σχεδιάσεις, ωστόσο, καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες. Το Z4, με άνοιγμα πτερύγων περίπου 56 m, προορίζεται να διερευνήσει τη δυνατότητα αξιοποίησης της αρχιτεκτονικής BWB σε μελλοντικά μεγάλα μεταγωγικά και ιπτάμενα τάνκερ, ενώ το KONA επικεντρώνεται στις περιφερειακές μεταφορές μικρότερων φορτίων.
Η παράλληλη χρηματοδότηση των δύο προγραμμάτων δείχνει ότι η USAF εξετάζει τη διαμόρφωση blended-wing body όχι ως μια μεμονωμένη τεχνολογική λύση, αλλά ως πιθανή εναλλακτική για διαφορετικές κατηγορίες αεροσκαφών υποστήριξης.
