Ο Πρόεδρος της Πολωνίας Κάρολ Ναυρότσκι, άσκησε βέτο σε νομοσχέδιο που θα επέτρεπε στη χώρα να αποκτήσει πρόσβαση σε περίπου 44 δισεκατομμύρια ευρώ χαμηλότοκων δανείων από το πρόγραμμα αμυντικών επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γνωστό ως SAFE.
Η απόφαση αυτή ελήφθη στις 12 Μαρτίου 2026, λίγες ημέρες μετά την έγκριση του νομοσχεδίου από το πολωνικό κοινοβούλιο τον Φεβρουάριο. Όπως είναι γνωστό, το πρόγραμμα SAFE, συνολικού ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, προβλέπει ευνοϊκά δάνεια προς τα κράτη-μέλη για την ενίσχυση των αμυντικών τους αναγκών, ιδιαίτερα ενόψει των ανησυχιών για την ασφάλεια λόγω της ρωσικής απειλής.
Η Πολωνία, ως η μεγαλύτερη χώρα της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, είχε εξασφαλίσει το μεγαλύτερο μερίδιο από όλα τα κράτη, με τα κονδύλια να προορίζονται για 139 διαφορετικά έργα, όπως συστήματα άμυνας συνόρων, drones, παραγωγή πυρομαχικών και πυραυλικές συστοιχίες.
Ο Ναυρότσκι, που προέρχεται από τον εθνικιστικό χώρο και συνδέεται με το αντιπολιτευόμενο κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), αρνήθηκε να υπογράψει το νομοσχέδιο επικαλούμενος σοβαρούς κινδύνους.
Θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη δανειοδότηση, που μπορεί να διαρκέσει πάνω από σαράντα χρόνια και σε ξένο νόμισμα, θα επιβαρύνει υπερβολικά τις επόμενες γενιές. Επιπλέον, εκφράζει φόβους ότι η Πολωνία θα γίνει υπερβολικά εξαρτημένη από τις Βρυξέλλες, με τον κίνδυνο η ΕΕ να ανακαλέσει τα κονδύλια ή να επηρεάσει τις εθνικές αποφάσεις στο χώρο της Άμυνας, κάτι που κατά την άποψή του παραβιάζει την εθνική κυριαρχία και ίσως ακόμη και συνταγματικές αρχές.
Η κίνηση αυτή έχει πυροδοτήσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση με την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος υποστηρίζει σθεναρά την ευρωπαϊκή πορεία και χαρακτήρισε το βέτο απαράδεκτο. Ο Τουσκ έχει ήδη ανακοινώσει ότι η κυβέρνηση θα αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις για να εξασφαλίσει χρηματοδότηση για την άμυνα, είτε μέσω εσωτερικών πόρων είτε με άλλους τρόπους πρόσβασης στα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Προηγούμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών δεν κατέληξαν σε συμφωνία. Ο Ναυρότσκι έχει προτείνει μια «κυρίαρχη» εναλλακτική πρόταση, όπως η χρήση εθνικών πόρων ή μηχανισμών της κεντρικής τράπεζας, ώστε η ενίσχυση της άμυνας να γίνει χωρίς ευρωπαϊκά δάνεια.
Το βέτο εμποδίζει προς το παρόν την άμεση εκταμίευση των δανείων, αν και η κυβέρνηση εξετάζει πιθανές παρακάμψεις ή προσπάθειες υπέρβασης του προεδρικού βέτο.
Ένα παράπλευρο ενδεχόμενο που αναδύεται με την άσκηση του βέτο και στην περίπτωση που δεν παρακαμφθεί, είναι η πιθανότητα αναδιανομής των κονδυλίων ανάμεσα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες-αποδέκτες στο πλαίσιο του SAFE.
